محمد مهدى ملايرى

56

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

ايرانى - عربى است ، زيرا اگر از سوئى زبان آن عربى و نمودار دورانى از تاريخ تحوّل آن زبان است ، از سوى ديگر غالب محتواى آن ، گذشته از اين‌كه نمودار ذوق و انديشه و دانش ايرانيانى است كه در دوران اسلامى زبان عربى را همچون زبان علم و تأليف برگزيده‌اند ، دربردارندهء آثارى از ادب و فرهنگ قديم ايران نيز هست كه به‌وسيلهء همان نويسندگان و مؤلّفان به زبان عربى برگردانده شده و امروز چه‌بسا برخى از آنها تنها آثار بازماندهء از آن ادب و فرهنگ باشند . با توّجه به اين مسائل بود كه در تنظيم برنامهء دانشگاهى تدريس زبان و ادبيّات عربى براى دانشجويان ايرانى ، دو تغيير در سنّت قديم تدريس آن ضرورى مىنمود : يكى تدريس زبان و ادبيّات معاصر عربى بود ، بدانگونه كه وسيله‌اى براى آشنائى با زبان امروز و ادبيّات تحوّل‌يافتهء آن باشد و دانشجويان ايرانى بتوانند از خلال آن گذشته از آشنائى با همهء مظاهر زندگى امروز ، از گرايشهاى مختلف فكرى و عاطفى و سياسى و اجتماعى و هرآنچه به شناخت جهان معاصر عرب كمك مىكند نيز آشنا شوند . و اين چيزى بود كه در سنّت قديم تدريس عربى در ايران جائى نداشت ، ولى به حكم ضرورت مىبايستى در آن جائى مىيافت ، و به همين‌سبب آنچه در اين زمينه و براى اين منظور تدريس آن لازم مىنمود در دو مجموعه - يكى در نثر معاصر عربى و ديگر در شعر معاصر عربى - تنظيم گرديد و در دو جلد به نام « درس اللّغة و الأدب » در سلسلهء انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسيد و در اختيار دانشجويان قرار گرفت « 1 » و براى اينكه آن تغيير روش به سنّت‌شكنى و بدعت تعبير نشود در مقدّمه‌اى كه در آغاز جلد اوّل و شرحى كه

--> ( 1 ) - از اين دو كتاب ، چاپهائى كه تاكنون به‌وسيلهء دانشگاه تهران به‌عمل آمده و در بعضى از آنها اضافات و تغييراتى حاصل شده ، اينها هستند : جلد اوّل ، چاپ اوّل ، شمارهء 52 ، انتشارات دانشگاه ، 1328 ه . ش ؛ چاپ دوم ، شمارهء 295 ، انتشارات دانشگاه ؛ چاپ سوم با اضافات و تغييرات ، به شمارهء 1 / 295 ، تهران ، 1349 ه . ش ، جلد دوم ، چاپ اوّل به شمارهء 132 انتشارات دانشگاه تهران ، 1330 ه ش ، چاپ دوم به شمارهء 524 بيروت ، 1338 ه . ش ، چاپ سوم . . . چاپ چهارم ، تهران 1353 . گفته مىشود اين كتابها چندين‌بار هم به‌وسيلهء ناشران مختلف تجديد چاپ يا تكثير شده‌اند ، كه از صحّت و سقم آنها اطلاعى در دست نيست .