محمد مهدى ملايرى

57

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

در پايان آن به عربى و فارسى افزوده شد علّت آن كار و ضرورت آن تا حدّى كه درخور آن مقدّمه و مؤخّره بود بيان گرديد . و ديگر تدريس ادبيّات قديم عربى بود به‌گونه‌اى كه هرآنچه دربارهء مطالعات مشترك عربى - فارسى گفته شد در آن رعايت گردد ، و از خلال آن دانشمندان و نويسندگان و شاعران ايرانىتبار هم ، كه اثرى از نثر و نظم در زبان عربى بوجود آورده و با آثار خود به پيشرفت و گسترش و غناى آن كمك كرده‌اند ، بدرستى و با هوّيت اصلى خودشان معرّفى گردند ، تا هم ادبيّات زبان عربى در چهره‌هاى مختلف آن شناخته شود ، و هم راه براى شناخت شاخهء عربى ادب و فرهنگ ايران ، كه پيش از اين اجمالا بدان اشاره‌اى رفت ، تا حدّى هموار گردد . بنابراين در كتابى كه به‌همين منظور براى تدريس تاريخ ادبيّات عربى در دانشگاه تهران به‌نام « دروس فى آداب اللّغة العربيّة و تاريخها » فراهم گرديد ، همين روش برگزيده شد ، و در جلد اوّل آن كه در ادبيّات قديم عربى تا پايان عصر اموى بود و در سلسلهء انتشارات دانشگاه تهران منتشر گرديد « 1 » ، بخشى از آن با عنوان « بدء ظهور عناصر ايرانيّة فى الأدب العربى » يعنى آغاز ظهور عناصر ايرانى در ادبيّات عربى « 2 » به شاعران نويسندگان ايرانىتبار عربىگوى و عربىنويس اختصاص يافت ، و در نظر بود كه همين رويّه در جلدهاى بعدى كه شامل دوره‌هاى بعد مىبايستى مىشد ، و شاعران و عالمان و نويسندگان ايرانىتبار بيشترى را دربر مىگرفت همچنان ادامه يابد . ولى به علّت بازگشت من به لبنان براى تصدّى وظيفهء ديگرى در همين زمينه‌ها در دانشگاه دولتى آنجا اين كار ناتمام ماند . در كرسى زبان و ادبيّات فارسى دانشگاه لبنان كارى كه مىبايستى در آن دانشگاه بر عهده گيرم راه انداختن كرسى زبان و ادبيّات فارسى در آنجا بود كه به تازگى مراسم بنيادگذارى آن صورت گرفته بود ، ولى هنوز مقدّمات گشايش علمى آن فراهم نيامده و كار آن شروع نشده بود .

--> ( 1 ) - انتشارات دانشگاه تهران ، شمارهء 340 ، تهران ، به تاريخ 1335 ه . ش . ( 2 ) - دروس فى آداب اللغة العربية و تاريخها ، چاپ اوّل ، ص 143 - 200 .