نظرى به گسيختگى تاريخ ادبى ايران بريدگى كه در تاريخ ادبى ايران نسبت به تاريخ سياسى اين سرزمين به چشم مىخورد از خيلى پيش ، يعنى از همان ايّامى كه در مدرسه با دو درس از دروس آن ، يكى تاريخ ايران و ديگرى تاريخ ادبيّات ايران آشنا شدم ، نخستين چيزى بود كه به صورت سؤالى در ذهن من گذشت : چرا تاريخ ادبيّات ايران از بعد از اسلام و با آغاز تدوين شعر فارسى در قرنهاى سوّم و چهارم هجرى شروع مىشود ، ولى تاريخ ايران از زمانهاى خيلى كهن ، كهن‌تر از اسلام و حتّى پيش از تاريخ مسيح و قبل از تاريخ اسكندر ؟ اين سؤال كه در آغاز در ذهن من به كلّى مبهم و نامشخّص بود به همان نسبت كه با موضوع اين دو درس آشنائى بيشترى مىيافتم روشن‌تر و مشخّص‌تر مىشد ، تا جائى كه رفته‌رفته مهمترين موضوعى گرديد كه فكر مرا به خود مشغول داشت ، و در تمام دورانى هم كه با كتاب و مطالعه سروكار داشته‌ام پيوسته در سرلوحهء پرسشهائى قرار داشته كه در صدد يافتن پاسخى براى آنها بوده‌ام . ابتدا گمان نمىكردم كه يافتن پاسخ اين سؤال دشوار باشد . اميدوار بودم كه با پرس‌وجوى بيشتر و دست‌يافتن به منابع مفصّل‌تر و گوياتر مطلوب خود را بيابم ، ولى با مرور زمان معلوم شد كه چنين نيست . از پرس‌وجو نتيجه‌اى قانع‌كننده به دست نيامد و در كتابهاى مفصّل و گوياتر هم به پاسخى روشن و خردپذير دست نيافتم . مفصّل‌ترين كتابى كه در تاريخ ادبى ايران و نظم و نثر فارسى با روش نو - غير از روشى كه پيش از آن در تذكره‌ها معمول بود - نوشته شده بود كتاب تاريخ ادبى ايران تأليف استاد فقيد ادوارد براون بود . وى نخستين كسى بود از محقّقان كه ادبيّات ايران را از آغاز تا عصر اخير آن با روش علمى و انتقادى امروز مورد بررسى قرار داده و با اين كار خود راه تازه‌اى براى شناخت ادب و فرهنگ اين مرزوبوم گشوده بود . از حق نبايد گذشت كه آن استاد در مقدّمهء كتاب خود كوشش بسيار به‌كار برده بود تا دربارهء تاريخ و فرهنگ پيش از اسلام ايران نيز اطّلاعاتى در اختيار خوانندگان كتاب خود بگذارد و به خوبى هم توفيق يافته بود كه در اين زمينه ، هم