امر است كه در تاريخ ايران سابقه نداشته ، و به قتل خسروپرويز يا به تعبير ديگر به اعدام او اهمّيّتى بيش از قتل شاهان ديگر داده ، و بازتاب گسترده‌اى كه اين حادثه در تاريخ اين دوران داشته و همان هم باعث حفظ اين نامه‌ها يا پيامها شده است نيز از همين امر سرچشمه مىگيرد . و ديگر از اين لحاظ كه غالب مطالبى كه در اين نامه‌ها مطرح شده از مسائل مهمّ جامعهء ايرانى در آن دوران بوده ، مسائلى كه معمولا در تاريخهاى مدوّن به آنها توجّهى نشده ، آن‌چنان كه گوئى چنان مسائلى وجود نداشته است . ولى طرح آنها در اين نامه‌ها كه بازتابى از آن محاكمه است نشان مىدهد كه چنان مسائلى نه‌تنها در جامعهء ايران وجود داشته ، بلكه تا حدّى شناخته شده هم بوده‌اند ، و فرزانگان آن جامعه هم از آنها آگاه بوده ، و از چاره‌انديشى هم غافل نبوده‌اند . و امروز هم وقوف بر آن مسائل براى درك صحيح تاريخ آن دوران و شناخت علل و اسبابى كه آن دگرگونيها را سبب شده‌اند ، خالى از اهمّيّت نيست . و ديگر از اين لحاظ كه طرح اين مسائل در اين نامه‌ها نشان‌دهندهء تحوّلى در تفكّر سياسى و نگرش اجتماعى در ايران است كه تاكنون در مطالعات تاريخى آن دوران چنان كه بايد مورد توجّه قرار نگرفته ، و اين امر ازآن‌رو اهمّيّت دارد كه اين تحوّل فكرى از نشانه‌هاى دورانى است كه آن را دوران شكوفائى علم و معرفت در ايران پيش از اسلام شمرده و آغاز آن را از زمان انوشروان و به سبب علم و دوستى او دانسته‌اند « 1 » و توجّه به آن در مطالعات تاريخى سير انديشه و علم در ايران زمينه‌هاى پربارى براى بحث و تحقيق در اختيار پژوهندگان مىگذارد . مجموع اتّهامهائى كه در نسخه‌هاى موجود اين نامه‌ها مطرح شده و از روايات مختلف آنها در مآخذ مختلف استخراج گرديده در اين چند تا خلاصه مىشود :

--> ( 1 ) - آگاهى بيشتر را دراين‌باره در نوشته‌اى كه از نگارنده با عنوان « نهضت فرهنگى ايران در دوران انوشروان » در كتاب « فرهنگ ايرانى . . . » چاپ شده ، با توجّه به مآخذى كه در آنها ذكر شده است خواهيد يافت . ن . ك . « فرهنگ ايرانى پيش از اسلام و آثار آن در تمدّن اسلامى و ادبيّات عربى » ، چاپ دوّم ، انتشارات دانشگاه تهران ، سال 1356 ه . ش . ص 233 به بعد . ( چاپ سوم ، انتشارات توس ، 1374 )