محمد مهدى ملايرى

181

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

پايتخت ايشان كه به مناذره هم معروف بودند خوانده مىشده ، اين توهّم را در اذهان به‌وجود آورده كه حيره از سرزمينهاى عربى بوده ، و حتّى مترجمان عربى كتاب The Lands of the Eastern Calipgate تأليف خاورشناس انگليسى « 1 »

--> ( 1 ) - لسترانج در سال 1854 ميلادى در انگلستان زاده شد ، و پس از آنكه مدّتى از عمر خود را خارج از موطن خويش گذراند در سال 1933 ميلادى در سنّ نزديك هشتاد سالگى در كمبريج انگلستان ديده از جهان فروبست . وى مدّتى با مادرش در پاريس گذراند و در آنجا با Julius Mohl ، ژوليوس مهل ، خاورشناس فرانسوى و مترجم شاهنامه به زبان فرانسه آشنا شد و به تشويق وى به آموختن زبانهاى فارسى و عربى پرداخت و در سال 1877 م . به ايران سفر كرد و تا سال 1880 مدّت سه سال را در اين‌جا به مطالعه در تاريخ و فرهنگ و زبان اين سرزمين گذراند . و تا سال 1915 م . چند اثر داستانى فارسى را منتشر ساخت و در 1915 م . بخشى از كتاب نزهة القلوب حمد اللّه مستوفى را با شرح حالى از او در سلسلهء انتشارات اوقاف گيب كه خود او از اعضاء آن بود به چاپ رسانيد . ولى مهمترين ميدانى كه لسترانج در آن درخشيد و با كار و تحقيق در آن در صف خاورشناسان بزرگ جاى گرفت ، جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى بود كه از آن‌جمله اين‌ها را بايد نام برد : در سال 1886 م . ترجمهء مطالبى كه در كتاب احسن التقاسيم مقدسى دربارهء فلسطين آمده است . در سال 1890 : تأليف و انتشار كتابى با عنوان Palestine under the Moslems ( فلسطين در عهد مسلمانان ) . در سال 1895 : انتشار بخشى از كتاب عجائب الاقاليم السبعة تأليف ابن سرابيون ( سهراب ) كه در آن رودهاى عراق و جزيره تعريف شده با ترجمهء انگليسى و تعليقات و نقشهء آنها . در سال 1900 : انتشار كتابى با عنوان Baghdad during the Abbasid caliphate ( بغداد در خلافت عبّاسى ) . در سال 1905 : انتشار كتاب حاضر The lands Eastern Caliphate ( سرزمينهاى خلافت شرقى ) . در سال 1912 : انتشار بخشى از كتاب فارسنامه ابن بلخى در وصف اقليم فارس در سلسلهء انتشارات « انجمن پادشاهى آسيايى ، و همكارى در انتشار كتاب تجارب الامم مسكويه » . گذشته از اينها او را در « جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى » مقاله‌هاى بسيارى است كه در مجلّهء همان انجمن كه خود از سال 1880 عضو آن بوده است به چاپ رسيده . لسترانج كه در تمام اين دوران از نارسانى ديد چشم رنج مىبرد ، سرانجام در سال 1912 م . بينائى خود را از دست داد ، ولى نابينائى هم او را از كارهاى علمى و تحقيقى بازنداشت . در همين دوره او به آموختن زبان اسپانيائى روى آورد و محصول آن كتابى بود كه در سال 1920 م . به نام : The Spanish Ballads « اغانى اسپانيائى » منتشر كرد ، و در سال 1926 م . هم كتاب Don Juanof ( دون ژوان ايرانى ) را به انگليسى ترجمه كرد . و در -