محمد مهدى ملايرى
182
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
Guy Le Strange آقايان بشير فرنسيس و گورگيس عوّاد كه آن كتاب را به نام بلدان الخلاقة الشّرقية ترجمه كردهاند ، در ذيل نوشتهء لوسترانج دربارهء حيره كه آن را شهرى قديمى ايرانى معرّفى كرده است ، در حاشيه به عنوان تذكر يا تصحيح اين مطلب را افزودهاند كه : « حيره پيش از اسلام از شهرهاى عربى بود و در آنجا دولت عربى مناذره حكومت مىكرد . » « 1 » اين تذكّر هم برخاسته از همان توهّم است ، زيرا اگر جز اين مىبود اين مترجمان از رويدادهاى معروف همان دوران هم كه در تاريخها به تفصيل آمده به آسانى خلاف آنچه را كه نوشتهاند درمىيافتند . از آنجمله اين رويداد معروف زمان خليفه عمر كه چون خواست سرزمين عرب ( ارض العرب ) را از پيروان مذاهب ديگر غير از اسلام پاك كند ، مسيحيان نجران را از يمن به كوفه يعنى همين سرزمين حيره كوچانيد ، كه سرزمين عرب شمرده نمىشد . به مناسبت ذكر نجرانيان و كوفه شايد اين توضيح هم بىمورد نباشد كه چون آنها مردمانى زراعتپيشه بودند و بنا بود بهجاى زمينشان در يمن در محلّ جديد نيز زمينى براى زراعت به آنها بدهند ، آنها را در همين سرزمين حيره يا كوفه در ميان دهقانان ايرانى كه به كشاورزى مىپرداختند فرود آوردند . و همين مسأله هم باعث اختلافها و شكايتهاى آنها گرديد . چون زمينها متعلّق به دهقانان ايرانى بود و چنين پيداست كه آنها هم اين نورسيدگان را فقط به عنوان كارگر كشاورزى مىپذيرفتهاند ، نه به عنوان مالك زمين ، و آنها هم به اين امر راضى نبودهاند و بههمينسبب پيوسته از زمان عثمان تا اوائل خلافت عبّاسى ، يا براى بازگشت به وطن اصلى خود به خلفا شكايت مىبردهاند ، يا براى مسايل ديگر ، و
--> - سال 1928 م . كتاب The Embassy of Clabijo ( رويدادهاى سفارت كلاويجو ) را منتشر ساخت . وى از دوستان نزديك ادوارد براون ايرانشناس معروف بود و با كمك او بود كه به دانشگاه كمبريج راه يافت و در آنجا كنفرانسهاى بسيارى در موضوعهاى مختلف ايراد نمود . و در تمام زندگى هرگز محضر او از شاگردانى كه از او به فارسى يا عربى يا اسپانيائى دانش مىآموختند خالى نبود . ( خلاصه از شرح حال لسترانج در مقدّمهء بلدان الخلاقة الشرقيّة ) ( 1 ) - بلدان الخلاقة الشرقيّة ، مطبعة الرابطة ، بغداد ، 1954 م . ص 101