محمد مهدى ملايرى

170

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

مشغول مىداشت فرصتى براى جمع اموال باقى نمىگذاشت . ولى در زمان عمر كار ارسال اموال به مقادير بيشتر همچنان ادامه يافت . عمر در دوران خلافت خود نخست شخصى را به نام قدامة بن مطعون كارگزار خراج بحرين ساخت ، و ابو هريره را هم كه از صحابهء پيغمبر بود به امور شرعى آنجا گمارد ، ولى پس از چندى قدامه را از آن كار برداشت و او را به جرم شراب‌خوارى حد زد و از خدمت اخراج كرد و ابو هريره را كارگزار بحرين ساخت « 1 » . ابو هريره پس از مدّتى با مبلغى هنگفت براى بيت المال به مدينه بازگشت . در نهاية الارب شرحى است از اموالى كه ابو هريره با خود آورده بوده . شرحى كه هم حكايت از آبادانى و ثروت سرزمين بحرين در آن دوران مىكند و هم حكايت از اين دارد كه آن مبلغ هم نخستين مبلغ عظيمى بوده كه براى عمر رسيده و آن هم از قلمرو ايران . مبلغى كه تا حدّى دور از انتظار او مىبوده . اين روايت چنين است : « در زمان خلافت عمر ، ابو هريره پولى از بحرين با خود آورده بود . عمر از او پرسيد چه‌قدر آورده‌اى ؟ گفت پانصد هزار درهم . عمر از اين رقم در شگفت شد ، گفت : آيا مىفهمى چه مىگوئى ؟ گفت : آرى . پنج بار صد هزار تا . و پس از سخنانى ديگر عمر به منبر برآمده گفت : ايّها الناس مال بسيارى براى ما رسيده ، اگر مىخواهيد آن را با پيمانه بين شما تقسيم كنم ، و اگر مىخواهيد با شماره . مردى از آن‌ميان برخاست و گفت : اى امير مؤمنان من ايرانيان را ديده‌ام كه براى اين كار ديوانى دارند . تو هم براى ما ديوانى بنياد بگذار » « 2 » . كار ابو هريره هم در بحرين دوامى نيافت ، زيرا او گذشته از اموالى كه براى بيت المال با خود آورده بود مبلغ هنگفتى هم براى خود آورده بود كه آن هم خلاف انتظار خليفه بود . بدين‌سبب او را هم به تهمت اختلاس از مال مردم يا بيت المال از آن كار برداشت و مال او را هم كه دوازده هزار درهم بود از او گرفت يا با او تقسيم كرد « 3 » .

--> ( 1 ) - فتوح ، ص 100 و 101 . ( 2 ) - نهاية الارب ، ج 8 ، ص 197 . ( 3 ) - فتوح ، ص 100 و 101 .