محمد مهدى ملايرى

109

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

قديم تاكنون متأسفانه بيشتر سعى و كوشش خود را در زبانهاى بيگانه صرف كرده ، سهل است كه پاره‌اى از كوته‌انديشگان اصلا زبان فارسى را خوار و بىمقدار شمرده‌اند . دانشمندان حاضر بيشتر در زبانهاى اروپائى كار مىكنند . علماى قديم تمام همّ خود را در تدوين و تكميل زبان و ادبيّات عرب مبذول داشتند و به زبان فارسى چندان اعتنا نكردند . درصورتىكه اگر عشر آن همه زحمت و رنج را براى قواعد فارى متحمل شده بودند ، صرف و نحو و معانى و بيان و لغت فارسى نيز به حد كمال مىرسيد . . . بعضى مىگويند فارسىزبان علمى نيست . چرا نيست ؟ براى اين‌كه بدان توجه نداشته و در اين زمينه كار نكرده و تحمل رنج و زحمت را بر خود هموار نساخته و درواقع نخواسته‌ايم كه آن را زبان علمى سازيم . فرق است ميان نخواستن و نشدن . دراين‌باره سخن بسيار است « 1 » . » و استاد فقيد احمد بهمنيار كه وى نيز از استادان بنام و بافضيلت هردو زبان فارسى و عربى بود و به ادبيّات هردو زبان معرفتى شايسته داشت ، در خطابه‌اى كه در فرهنگستان ايران در موضوع « املاى فارسى » ايراد نمود ، در اين زمينه چنين بيان داشت : « دانشمندان ما تا حدود يك قرن پيش علوم ادبيه را منحصر به علوم لفظى عربى مىدانستند و فارسىدانى در نظرشان فضيلتى محسوب نمىشد ، و بدين‌سبب تمام همّت و سعى خود را در تدوين و تكميل و تعليم و تعلّم قواعد زبان عربى مصروف داشته و آن زبان را در صرف و نحو و قواعد اشتقاق و معانى و بيان و بديع و عروض و قافيه و رسم الخط و املا و تجويد و ديگر علوم لفظى بىنيازترين زبانها ساخته‌اند . در صرف و نحو عربى هزارها كتاب و رساله ، مبسوط و مختصر و متوسط به ترتيبات و اشكال مختلف تأليف كرده و در استقصاى قواعد و تعريف مصطلحات و شرح و بسط مطالب اين فن دقتها و موشكافيهاى عجيب نموده‌اند ، و اگر صد يك اين زحمات را براى زبان فارسى كشيده بودند فارسى هم از جهت صرف و نحو و ديگر علوم لفظى و ادبى زبانى ثروتمند بود . ليكن فارسى را متأسفانه درخور اين‌كه چنين رنجى برايش تحمل شود نمىدانستند ، و اگر شعر و شاعرى در ايران اهميت خاصى پيدا نكرده بود ،

--> ( 1 ) - لغتنامهء دهخدا ، مقدمه ، ص 116 ، به نقل از مجلهء فرهنگستان .