قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى
476
تاريخ نگارستان ( فارسى )
از شعراى آن روزگار بر ميرزا آقاسى گفته . شعر : نگزاشت بملك شاه حاجى درمى * شد صرف قنات و توپ هر بيش و كمى نه مزرع دوست را از آن آب نمى * نه خايهء خصم را از آن توپ غمى بهمن ميرزا پسر عباس ميرزا حكومت آذربايجان داشت از حاجى نگران شد بگرجستان رفت و از دولت روس موظف شد فرزندانش در غوغاى بلشويكى بايران آمدند . نفوذ حاجى در مزاج شاه باندازهاى بوده كه آصف الدوله را باوجود خشنودى مردم از او بر كنار كرد و دستور داد كه به مكه برود با اينكه خواهر آصف الدوله مادر شاه بود . سالار پسرش را حكومت خراسان دادند . جعفر قليخان فرماندار بجنورد نافرمانى كرد سالار سر بطغيان برافراشته ميان تركمان رفت و با جعفر قليخان سازش كرد و آرزوى استقلال داشت . املاك ميرزا آقاسى 1438 قريه بوده همه را بموجب كتابچهء بمحمد شاه ببخشيد . در عروسى ناصر الدين ميرزا كه تابستان بوده مىبايست شاه از محمديه ييلاق خود به شهر بيايد بميرزا آقاسى پيام مىفرستد نفسى كن كه هوا مساعد شود حاجى قدرى ناسزا به خود مىگويد كه من چهكارهام كه تصرف در هوا كنم تا سرد شود مخبر السلطنه گويد : از پدرم و از جعفر قليخان عمويم شنيدم كه در آن روزگار هوا باندازهاى سرد شد كه طرف مغرب حاجت به بالاپوش مىافتاد . گويند وقتى ميرزا آقاسى بر سر چاهى از چاهكن از آب مىپرسيد چاهكن از بن چاه گفته بود آب كجاست ميرزا آقاسى دماغش خراب شده بى خود در زمين شنزار چاه مىكند ميرزا آقاسى از بالاى چاه ميگويد : اگر آب درنمىآيد نان هم در نمىآيد . در سال 1264 هجرى 18 اسد محمد شاه در قصر محمديه درگذشت . زندگيش 41 سال و 11 ماه بوده و پادشاهيش 14 سال و سه ماه . فرزندان وى چنانچه سنجر ميرزا در تاريخ خود نوشته : پنج پسر و سه دختر بوده پسرى و دخترى در خردى درگذشتند چهار پسر و دو دختر از او ماند ناصر الدين ميرزا مولود بسال 1247 ه ، عباس ميرزا ملقب بملكآرا ، عبد الصمد ميرزا عز الدوله ، محمد تقى ميرزا ركن الدوله . محل دفن محمد شاه در قم صحن كهنه است . [ 778 - بشاهى نشستن ناصر الدين شاه قاجار . ] 778 من الوقايع بعد از محمد شاه قاجار فرزندش ناصر الدين ميرزا در شب 14 شوال در تبريز بر تخت نشست نصير الملك پيشكار او بوده و ميرزا تقى خان فراهانى وزير نظام و امارت نظام داشته رتق و فتق سپاه نيز به دو داده بودند عبد اللّه ميرزا بخمسه رفت ناصر الدين شاه از مدعيان ملك سخت نگران بوده ميرزا تقى خان آنان را از ميان برداشت . مهدعليا مادر ناصر الدين شاه امور را در دست گرفت و چون مردم از جماعت ماكويى كه اطرافيان حاج ميرزا آقاسى بودهاند بستوه مىآيند ميرزا آقاسى از بيم جان به حضرت عبد العظيم پناهنده مىشود . هنگامى كه ناصر الدين شاه از تبريز به تهران مىآمد از