سوم - استقرار رابطهء تجارى با هند . نقل است سرجان‌ملكم روزى هزار تومان به فتحعلى شاه مىداد اين كار چشمها را گرفت حاج ابراهيم خان كه از اوضاع اروپاى آن وقت آگاهى نداشت مىبايست با سرجان‌ملكم كهنه‌كار طرف استقرار عهدنامه شود . مصراع : يا رب چكند هيچ مدان با همدانى . در اين اثنا و زمان خان افغانستان خلع شد و محمود بر سر كار آمده فصل اول عهدنامه از ميان رفت . فتحعلى شاه قول داده بود كه با افغان صلح نكند مگر دست از هند بكشند ملكم قول داده بود كه ابزار جنگى برساند ضمنا معهود بود كه از فرانسه كسى را بايران راه ندهند اين همه توقعات براى آن بود كه جان‌ملكم روزى هزار تومان آن وقت را به فتحعلى شاه ميداد جان‌ملكم بعد از يكسال از راه بغداد مراجعت كرد . حاج خليل خان بسفارت از طرف ايران به بمبئى هند رفت و بدست چاكران خود بسال 1217 هجرى كشته شد امان از سياست كه انسان گاهى بدست كسان خود كشته مىشود . سه سال بعد از آن ميرزا نبى خان قزوينى يكى از منسوبان او بجاى خليل خان منصوب شد . فرمانفرماى هند بلندن رفته بود در شام و مصر انگليس بر فرانسه چيره شده كسى بسفير ايران وقعى نگزارد و با خفت مراجعت كرد . نفوذ حاج ابراهيم خان شيرازى صدراعظم فتحعلى شاه و كسان او نگرانى براى پادشاه فراهم كرده بود از اينرو بسال 1218 هجرى بدست پيشكار محرمش نامه به شهرستانها ساختند چشمش را نمك كريمخان كور كرد زبانش را بريدند سپس بقتلش رسانيدند كسانش را نيز از پى او فرستادند و اموالش را دولت ضبط كرد . شعر : چنين كه هست نماند قرار دولت و ملك * كه هر شبى را بىاختلاف روزى هست چو دست دست تو باشد دراز چندان كن * كه دست دست تو باشد اگر بگردد دست بعد از حاج ميرزا ابراهيم ، ميرزا شفيع بارفروشى صدراعظم فتحعلى شاه شد . خورشيد كلاه پادشاه روس بسال 1212 هجرى درگذشت دولت روس در قفقاز تجاوز ميكرد در 1218 زير نانف معروف به ايشپخدر كوس اقتدار در قفقاز فروكوفت عباس ميرزا وليعهد كه حكومت آذربايجان در سال 1219 هجرى داشت متوجه ايروان شد پس از نبردى چند بىنتيجه معاودت كرد . زير نانف در محاصرهء باكو كشته شد . در سال 1221 هجرى چند كشتى روس بدسيسهء مصطفى خان طالش بلنكران آمد و بانزلى ( پهلوى ) تجاوز كردند مردم گيلان تن بمذلت ندادند بكشتيها نشسته برگشتند . جنك فرانسه و روس در گرفت ژنرال گاردان را فرانسه بايران فرستاد از طرف ناپلئون نويد حمايت داد چند نفر صاحب‌منصب همراه داشت كه سپاه ايرانرا تعليمات دهند . در لندن و هند نگرانى شديد پيدا