قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى

454

تاريخ نگارستان ( فارسى )

شد از آن روز ايران به خود روز پيروزى نديد . روس و انگليس اهميت ايران را شناختند ايشان بىسياست گرفتند ، ايرانيان دنبال غفلت رفتند . سرجان ملكم سفير انگليس به بوشهر بازگشت راهش ندادند محرك شد كه يك دسته قشون از هند بجزيرهء خارك بيايد صبر مىبايست چه سر هرفرد جلس از لندن بسفارت مىآمد و ببوشهر رسيده بود بسال 1223 هجرى . در اين اثنا روس و فرانسه صلح كردند نقشه‌ها نقش بر آب شد ژنرال گاردان راه پاريس پيش گرفت سر هرفرد وارد تهران شد و اولياى دولت سنك روى يخ . ميرزا شفيع صدر اعظم تنظيم عهدنامه كرد . در سر يك فصل مناقشه پيش‌آمد . ميرزا شفيع زبان بدشنام گشود سر هرفرد با لگد چراغها را خاموش كرده به منزل خود رفت . [ 759 - ناپلئون و عزم هندوستان . ] 759 من الحوادث ناپلئون بناپارت سردار معروف فرانسوى كه در نتيجهء كشورستانى هاى شگرف در 1804 ميلادى مطابق 1219 هجرى به تخت امپراطورى فرانسه نشست انديشهء بسيار جسورانه داشت كه از راه ايران بهندوستان بتازد . خبر تاخت‌وتاز آقا محمد خان بگرجستان و تسخير تفليس و قتل‌عام و حريق آنجا به گوش او رسيده بود گمان ميكرد جانشين آقا محمد خان نيز مانند او در ميدانهاى جنك كامياب خواهد شد . شعر : گيرم كه مار چوبه كند رخ به شكل مار * كو زهر بهر دشمن و كو مهره بهر دوست در زمانى كه ناپلئون در صدد شد از ايران در پيشرفت اين نقشهء جسورانه يارى بخواهد فتحعلى شاه مشغول جنك اول با روس بود كه از 1803 ميلادى مطابق 1218 هجرى تا 8 شوال 1228 ه 12 اكتبر 1813 بيش از ده سال دوام داشت . در نخستين كار اين جنك كه فتحعلى شاه ناتوانى خود را در برابر الكساندر اول تزار روس حس كرد . چون خبر جهانگيرى ناپلئون اول و اختلاف او با تزار روس بوى رسيده بود در صدد شد از ناپلئون براى جنك با روس يارى بخواهد . به همين مقصود در سال 1219 ه نامه‌اى با نشانى پر از كنايه و استعارهء معمول آنزمان بناپلئون نوشت و ازو خواست در بهار آينده كه وى بجنك روس خواهد رفت ناپلئون نيز از سوى خود بروس بتازد تا هردو روس را تأديب كرده باشند . اين نامه كه بناپلئون رسيد وى را در انديشهء حمله بهندوستان يارى كرد نخست آمده ژوبر را كه خاورشناس جوانى بود از راه تركيه بايران فرستاد سپس آژودان ژنرال روميو را در پس او فرستاد ژوبر در خاك تركيه گرفتار شد روميو زودتر بايران آمد و نامه اى از ناپلئون براى فتحعلى شاه آورد كه در 30 مارس 1805 سلخ ذيقعدهء 1219 ه از پاريس نوشته شده بود ژوبر نيز چون بايران رسيد نامهء ديگرى از ناپلئون بتاريخ 16 فوريهء 1805