قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى

439

تاريخ نگارستان ( فارسى )

از خان زند و پيوستن به قجر آن بوده كه صدمات جنگهايى كه هماره بر سر سلطنت مىشد براى مردم ايران زيان داشت طبعا مردم مايل بودند كسى پادشاه ايران شود كه بر بزرگى بشوكت ايران افزايد خواه خان زند باشد يا خان قاجار . خلاصه چون خان زند باصفهان راند حاج ابراهيم در نهانى با آقا محمد خان قاجار درپيوست بعدا برخوردار و محمد عليخان را ببهانهء مشورت ملكى دعوت كرده فوجى از مردم شهر را كه فراهم آورده بود به برادر خرد خود محمد حسين خان سپرده بدون خون‌ريزى امراى مذكور را گرفت و خبر اين واقعه را به برادر ديگر خود عبد الرحيم خان كه در سپاه لطفعلى خان بود رسانيد خان زند در آنوقت در پنج فرسنگى قمشه بود و لشكر خان قجر نيز در آنجا مقام داشت و سردار وى فتحعلى خان قاجار بود چون اين خبر در سپاه لطفعلى خان افتاد لشكرش از وى پراكنده شدند تنها طهماسب خان فيلى و هفتاد تن فرمانبردارى از وى كردند خان زند به گمان گرفتن شيراز آمد و كسى نزد حاج ابراهيم فرستاد حاج ابراهيم در پاسخ گفته بود هرگاه سلامتى خواهد بگريزد لطفعلى خان بدين سخن اعتنا نكرده شيراز را محاصره كرد حاجى بسپاهيان لطفعلى خان پيام فرستاد كه هركس از ايشان از لطفعلى خان پراكنده نشود خانمانش را در شيراز به يغما خواهد داد بشنيدن اين خبر جز چهار پنج تن با لطفعلى خان كسى نماند و او به بوشهر رفت چون شيخ نصر از هواخواهان حاج ابراهيم بود روى خوشى نشان نداد پس به بندر ريك رفت حاكم آنجا سپاهى براى وى ترتيب داد و او سپاه را بشيراز كشيد و در قريهء تنگستان با شيخ بوشهر بجنگيد و بوشهرى مغلوب شد . رضا قليخان كه فرماندار كازرون بود گويا هنگامى كه لطفعلى خان از شيراز به بوشهر فرار ميكرد اندكى از اسباب وى را به يغما برده بود از اينجهت لطفعلى او را دست آورده كور كرد و بعدا بشيراز راند و آنجا را محاصره كرد اما باوجود حاج ابراهيم در شيراز نمىتوانست كارى از پيش برد زيرا حاج ابراهيم در خرد و سياست يگانهء روزگار خود بود چون ديد لطفعلى باز شيراز را در نظر دارد در دم واقعه را بآقا محمد خان قاجار نوشته او را بگرفتن شيراز تشويق كرد خان قاجار مصطفى قليخان نامى را با فوجى بشيراز فرستاد مصطفى قلى خان از خان زند شكستى فاحش خورد حاج ابراهيم از آقا محمد خان خواهش كرد كه شخصا خود لشكر كشيده بمقابلهء خان زند بيايد روز چهاردهم شوال هزار و دويست و شش هجرى ميان خان قاجار و خان زند در قريهء مائين تلاقى دو سپاه شد خان قاجار ابراهيم خان را بحراست ميان مائين و ابرج گماشت اما لطفعلى خان با سپاهى كه بيش از هزار نبود بسپاه خان قاجار كه سى هزار بود زد و سپاه قاجار را چنان هزيمت داد كه تا سراپردهء آقا محمد خان تاخت اگرچه خان زند در آن هنگام از بيست و سه يا دو سال بيشتر نداشت اما جنگيده و لشكر كشيده بود و از اين نوع پيش‌آمدها بسيار ديده .