قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى
168
تاريخ نگارستان ( فارسى )
اجمال آنكه در زمان سلطان طغرل سلجوقى در رجب سنهء 581 احدى و ثمانين و خمسمأة كواكب سبعه در سيم درجه ميزان بر يكدقيقه قران كردند و اين اولين قرانيست كه در مثلثه هوائى شده چنان كه ظهير الدين ايمائى بدان كرده نظم : اقتران اختران دانى كه در ميزان چراست * خود نكو دانى كه اينخدمت چه نيكو كردهاند از براى قيمت يكذره خاك پاى تو * نقد هفت اقليم عالم در ترازو كردهاند اما مؤلف ترجمهء يمينى كه در آنوقت بوده ميگويد كه اين قران در سنهء 502 اثنتين و خمسمأة واقع شده چنان كه يكى از اهالى خراسان روايت كرده كه از حضرت رسول اكرم ص سئوال كردند كه متى القيامة فرمودند القيامة القيامة علما در اين تأمل كردند و به حساب جمل آن را موافق پانصد و هشتاد دريافته ارباب نجوم و احكام كه مهندسان مقادير اجرامند بتخصيص حكيم انورى به حكم دعوى زيج و گواهى تقويم اتفاق نمودند بر آنكه همچنانكه در زمان حضرت نوح قران اين كواكب در برج سرطان كه برج آبيست نتيجه آن داد كه تمامى ربع مسكون چون مثلثهء ارباع در آب غرق شد در اين نوبت كه همه در برج بادىاند مقتضى آنست كه جميع ابنيه و عمارات بل كوههاى شگرف با زمين هموار خواهد شد و مصدوقهء . و جعلنا عاليها سافلها بظهور رسد لاجرم جمهور خلائق در لجهء اضطراب افتاده كسانى را كه مكنتى بود سردابها خواستند اتفاقا در آنوقت كه هنگام ارتفاعات بود آنقدر باد نميوزيد كه دانهء از برگ كاهى جدا شود و در حين قران چراغى بر سر منارى افروختند و مدت مديد بماند نظم : ستاره يكى حرف تست از قلم * چه داند كه بر وى چه راندى رقم نگينى كه بر خاتمى جاى ساخت * كجا نقش خود را تواند شناخت و يكى از شعرا در حق انورى گويد نظم : گفت انورى كه از سبب بادهاى سخت * ويران شود عمارت و كاخ سكندرى در روز حكم او نوزيده است هيچ باد * يا مرسل الرياح تو دانى و انورى اما اهل تحقيق برآنند كه هرچند در آن وقت ظاهرا نتيجهء چنان نداد اما حقيقت آن بود كه در همين سال چنگيز خان بر قبائل مغول و صحرانشينان تسلط و اقتدار پيدا كرد و اين سبب آن شد كه در ايام حكومت او باد بىنيازى وزيده چراغ اعمار اكثر سكان امصار و اقطار نشست و چندين هزار نفس در ايران و توران بل اكثر جهان بر باد رفت نظم : تركيب پيالهء كه درهم پيوست * بشكستن آن كجا روا دارد مست چندين سروپاى نازنين از سر و دست * از مهر كه پيوست و بكين كه شكست