[ سنهء 1194 هجرى - سنهء 1779 مسيحى ] آسيا ( ايران ) - در وقايع سال قبل در آخر جلد دويّم منتظم ناصرى ارتحال كريم خان وكيل و تشريف‌فرمائى حضرت آقا محمّد شاه را از شيراز به مازندران اجمالا ذكر نموده‌ايم ولى به سبب كمال پيوستگى حوادث سال قبل با اين سال كلام را ضرورتا اعادت داده گوئيم : حضرت معظّم كه مدّت شانزده سال در شيراز به مصاحبت وكيل اشتغال داشتند در اوان ناخوشى وكيل خاصّه اوقاتى كه علايم انتقال ظاهر شده بود به راه حزم رفته غالبا در بيرون شهر شيراز به بهانهء شكار گردش مىنمودند و مستعد بودند كه به محض فوت وكيل راه مازندران و استرآباد را كه دار الملك نياكان بزرگوارشان بود پيش گيرند ، و سليمان خان قاجار ابن محمّد خان خالوى خود را كه در آن زمان ده ساله بود دايما به حرم وكيل فرستاده پنهانى از عمّهء خود كه در حبالهء نكاح كريم خان بود از حال پادشاه زند و ضعف و شدّت بيمارى او استعلام مىفرمودند - به عقيدهء بعضى خالهء حضرت آقا محمّد شاه با وكيل سمت ازدواج داشته و از او جوياى حالات بوده‌اند - سيرژن ملكم در تاريخ خود گويد همشيرهء حضرت آقا محمّد شاه در سراى سلطنتى بوده و ساعت به ساعت برادر بزرگوار خود را از حالات وكيل مستحضر مىساخت تا وقتى كه خبر انتقال پادشاه زند را به آن حضرت داد - در هرحال شب سيزدهم ماه صفر سال هزار و صد و نود و سه حضرت آقا محمّد شاه در بيرون شهر شيراز بسر بردند به اين معنى كه هنگام غروب نزديك دروازه آمده كه به شهر ورود كنند امّا محمّد حسين خان ارجمندى و عبد اللّه خان دماوندى كه در سلك هواخواهان آن حضرت بودند به