نواب محمّد حسن خان كه در سال هزار و صد و بيست و هفت هجرى متولّد شد ، و ديگرى محمّد حسين خان كه در طفوليّت بدرود زندگانى گفت . نواب محمّد حسن خان كه خلف مهين و فرزند ارشد باتمكين بود بعضى اوقات در استرآباد و گاهى در ميان طوايف تركمان مىزيستند . به موجب مسطورات مورّخين در ايّام جوانى و اوقات كامرانى روزى با محمّد زمان بيگ ولد محمّد حسين خان قراموسانلو بر سر اسب‌دوانى منازعه كرده آزرده‌خاطر و مكدّر گشته روى به احشام تراكمه نهادند و جمعى از اتراك و تركمانان را دور خود جمع كرده بر سر استرآباد رفتند و شهر را بگرفتند . محمّد زمان بيگ كه از جانب پدر در اين شهر حكمرانى مىكرد بگريخت و خود را به بهبود خان كه در آن اوان از جانب نادر شاه سردار و سرحددار استرآباد و مازندران بود رساند و بهبود خان با شش هفت هزار نفر كه با خود داشت به عزم رزم و جدال از كنار رود اتك حركت كرد ولى صرفه‌اى از جنگ و قتال نبرده منهزم و فرارى شد اين خبر در موصل به نادر شاه رسيد محمّد حسين خان قاجار را مأمور استرآباد نمود و او با قشون ابوابجمعى بهبود خان و مردم استرآباد به شهر رفته اين بلده را خراب و جمع كثيرى را به قتل رسانيد و عده‌اى از قاجاريّه نيز در اين هنگامه مقتول شدند . نواب محمّد حسن خان مجال و امكان تلاقى و تلافى نيافته باز عنان به طرف دشت منعطف ساختند ، نادر شاه نهايت ساعى بود كه نواب معظّم را دستگير كند چنان كه به حسينعلى خان معيّر الممالك مىگفته است ياقوت چهارده مثقالى ديده‌اى ؟ او در جواب گفته نديده‌ام . نادر شاه گفته ياقوت چهارده مثقالى محمّد حسن خان است كه از چنگ ما بيرون رفته و بر او دست نيافته‌ايم . خلاصه چون نادر شاه سر را در سوداى قهر و خشونت بر باد داد نواب محمّد حسن خان از دشت تركمان به استرآباد تشريف نزول ارزانى داشتند و اين بلده را مقرّ دولت و حكمرانى خود قرار دادند و مازندران و گيلان را نيز مسخّر ساختند و تقريبا بيست هزار لشكر منظّم ترتيب دادند و كار ايشان در كمال قوام و قرين مزيّت و انتظام بود تا كريم خان زند با چهل هزار پياده و سواره از جماعت بختيارى و الوار عزيمت استرآباد نمود . نواب محمّد حسن خان در اين محل قدرت و شوكت خداداد را ظاهر ساخته چنان كه هر روزى جمعى از لشكريان را بر سر قشون كريم خان فرستاده