محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1653
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
[ سنهء 1256 هجرى - سنهء 1840 مسيحى ] آسيا - ( ايران ) - در اوايل اين سال فضلعلى خان حاكم كرمان عريضهاى به دربار معلّى فرستاده لشكرى براى تقويت خود در دفع آقا خان محلّاتى استدعا نمود . امناى دولت عليّه حبيب اللّه خان امير توپخانه را با پياده و سواره و توپخانه روانهء كرمان نمودند و قبل از ورود او به كرمان آقا خان استعدادى بهم بسته قصد تسخير كرمان كرد . فضلعلى خان عبد اللّه خان سرتيپ را با دو فوج ملاير و تويسركانى و دو عرّاده توپ جلو آقا خان فرستاد و وليمحمّد خان سرتيپ و تفنگچيان كرمانى نيز از قفاى او حركت كردند . اسفنديار خان برادر فضلعلى خان در دشتآب با آقا خان تلاقى كرده مشغول جنگ شدند ، اسفنديار خان مقتول گشته جمعيت او متفرّق گرديدند و فورا آقا خان حمله بر عبد اللّه خان نمود ، عبد اللّه خان در قلعهء بزنجان متحصّن شد ، آقا خان از او درگذشته به طرف وليمحمّد خان تاخت و در حملهء اوّل همراهان او را شكست داده خود او را دستگير كرد و در قلعهء مشير هفت فرسنگى كرمان فرود آمد و همه روزه كاغذ و پيغام او به اعيان شهر مىرسيد و در اغواى آنها جهدى داشت و اصرار مىكرد كه فضلعلى خان را گرفته نزد من فرستيد . مقارن اين حال امير توپخانه دررسيد و بر سر آقا خان رفت و جنگ فيما بين درگرفت و بعد از كشش و كوشش لشكر آقا خان منهزم گشته باز به قلعهء مشير آمد ، امير توپخانه وارد شهر كرمان شده با فضلعلى خان مصمّم شدند كه به قلع مادهء فساد آقا خان پردازند . آقا خان دانست كه از عهدهء آنها برنمىآيد و در قلعهء مشير محصور خواهد شد . از قلعه بيرون آمده راه بم و نرماشير پيش گرفت . فضلعلى خان او را تعاقب كرده در سرحدّ بلوچستان در منزل موسوم به ريگان به او رسيد و نايرهء قتال باز اشتعال يافت و لشكر آقا خان هزيمت يافته خود او از راه بيابان به قندهار و از آنجا به هندوستان رفت و در آنجا متمكّن شد - هم در اين سال فيما بين ايلات قشقائى و قبايل الوار و ممسنى در فارس نزاع و آشوب درگرفت نواب و الا فرهاد ميرزا ( حاجى معتمد الدوله ) ميرزا فضل اللّه نصير الملك را در شيراز گذاشته به طرف قبايل ممسنى