محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1561

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

عبور نمايند در باب مرسومات عاديه ييلاقى و قيشلاقى و ساير دعاوى كه وقوع يابد ما بين وكلاى نواب وليعهد ايران و والى بغداد مخابره شده رفع نمايند كه باعث كدورت در ميان دو دولت نگردد . مادّهء ثانيه - از اهالى ايران كسانى كه به كعبهء معظمه و مدينهء مكرمه و ساير بلاد اسلاميّه آمد و شد مىنمايند مثل حجّاج و زوّار و تجّار و متردّدين اهالى بلاد اسلام ، روميّه با آن جماعت مثل اهالى خودشان معامله نمايند و از ايشان دورمه و ساير وجوه خلاف قانون شرعيّه اصلا چيزى مطالبه نشود . و كذلك از زوّار عتبات عاليات مادامى كه مال التجاره داشته باشند بر وفق حساب گمرك مطالبه شود و زياده طلب ننمايند و از طرف دولت عليّه ايران نيز با تجّار طرف بهيّه عثمانى و اهالى ايشان بر اين وجه معامله نمايند ، و به مقتضاى شرايط سابقه فيمابعد در حقّ حجّاج و تجّار دولت عليّه ايران تنفيذ و اجراى شرايط قديم از جانب وزراى عظام و امير حاج و ميرميران كرام و ساير ضابطان و حكّام دولت عليّه عثمانى كمال دقّت و رعايت شود و از شام شريف الى حرمين محترمين و از آنجا الى شام شريف از جانب امين صرّهء همايون به معرفت معتمدى معيّن كه در ميان آنها است نظارت نمايد . و از مخدّرات حرم شاهنشاهى و حرمهاى شاهزادگان عظام و ساير اكابر دولت بهيّهء ايران كه به مكّه معظّمه و عتبات عاليات مىروند فراخور مرتبهء ايشان حرمت و اعزاز شود . و كذلك در خصوص رسومات گمرك تجّار و اهالى دولت بهيّه ايران مانند دولت عليّه عثمانى معامله شود و از مال تجارت ايشان يك دفعه به قرار يكصد قروش چهار قروش گمرك گرفته و به دست ايشان تذكره داده مادامى كه از دست ايشان به دست ديگرى منتقل نشده مكرر از ايشان گمرك نگيرند . تجار ايران لاجل التجارهء چوپوق شيراز « 1 » كه به دار السعاده مىآورند

--> ( 1 ) . در آن روزگار از شاخه‌هاى نهال گيلاس وحشى و جنگلى كه بسيار محكم و بادوام است و رنگ پوست آن قرمز برّاق و زيباست نى چپق و عصا مىساختند . محل رويش گيلاس جنگلى بيشتر جنگل‌هاى فارس و كوهگيلويه مىباشد كه طبعا چوب آن وسيلهء مردم فارس بخصوص شيرازيها به صورت ساخته يا نساخته به بازار عرضه مىشده است به همين علت در آذربايجان به آن چپوق شيراز يعنى چوب شيراز مىگفتند و چون چوب شيراز به علت كميابى گران‌بها بود تنها اشراف و اعيان