محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1513

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

طالب و راغب است كه در ممالك شاهانهء ايران مراتب استقلال و اختيار پادشاهى را در بناى اكيده مشاهده و ملاحظه نمايند ، لهذا از خود و از عوض وليعهدان عظام اقرار مىنمايند كه هريك از فرزندان عظام ايشان كه به وليعهدى دولت ايران تعيين مىگردد هرگاه محتاج به اعانت و امدادى از دولت عليّه روسيّه باشند مضايقه ننمايند تا از خارج نتواند كسى دخل و تصرّف در مملكت ايران نمايد و به امداد و اعانت دولت روس دولت ايران محكم و مستقر گردد ، و اگر در سر امور داخلهء مملكت فيما بين شاهزادگان مناقشتى رخ نمايد دولت عليّه روس را در آن ميانه كارى نيست تا پادشاه وقت خواهش نمايد . فصل پنجم - كشتىهاى دولت روسيّه كه بر روى درياى خزر براى معاملات تردّد مىنمايند به دستور سابق مأذون خواهند بود كه به سواحل و بنادر جانب ايران عازم و نزديك شوند ، و زمان طوفان و شكست كشتى از طرف ايران يارى و اعانت دوستانه نسبت به آنها شود ، و كشتيهاى جانب ايران هم به دستور سابق مأذون خواهند بود كه براى معامله روانهء سواحل روسيّه شده به همين نحو در هنگام طوفان و شكست كشتى از جانب روسيّه اعانت و يارى دوستانه دربارهء ايشان معمول گردد . و در خصوص كشتيهاى [ عسكريّه ] جنگى روسيّه به طريقى كه در زمان دوستى و يا در هروقت كشتيهاى جنگى دولت روسيّه با علم [ و بيرق ] در درياى خزر بوده‌اند حال نيز محض دوستى اذن داده مىشود كه به دستور سابق معمول گردد و احدى از دولتهاى ديگر سواى دولت روس كشتى جنگى نداشته باشد . فصل ششم - تمام اسرائى كه در جنگها « 1 » گرفتار يا آنكه از اهالى طرفين اسير شده از گرجستان « 2 » و هر مذهب ديگر باشند مىبايد الى وعدهء سه ماه هلالى بعد از تصديق و خط گذاردن در اين عهدنامه از طرفين مرخّص و رد گرديده هريك

--> ( 1 ) . متن : جنگاه - در ناسخ التواريخ نيز چنين است كه مرحوم دكتر قائم مقامى مصحح ناسخ آن را به - جنگ‌گاه - تصحيح كرده كه البته درست نيست . در متن تاريخ ديپلماسى ، جنگها آمده است . ( 2 ) . متن تاريخ ديپلماسى : از كريستيان يا هر مذهب ديگر باشند .