محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1501
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
اداى خراج مقرّره به راه تهاون و مسامحه مىرفت نواب شاهزاده محمّد ولى ميرزا والى خراسان برحسب امر اعلى از مشهد مقدّس لشكر به هرات كشيدند و در محلّ پل نقره سه فرسخى هرات نزول كردند و دستهجات قشون ظفرنمون را به تاخت اطراف فرمان دادند . فيروز الدين ميرزا چون استعداد مقابلت و مقاتلت نداشت خوانين خراسان را كه ملتزم ركاب نواب شاهزاده بودند شفيع قرار داده به اداى پيشكش و خراج پرداخت و ملك حسين ميرزا پسر خود را به رسم گروى به خدمت نواب معظم فرستاد و اردوى شاهزاده از حوالى هرات معاودت نمود - هم در اين سال چون عبد الرّحمن پاشاى بابان كه به حمايت ملازمان حضرت خاقانى حكمرانى شهرزور يافته بود و پس از استقلال در قتل سليمان پاشا ساعى گرديده ، اين اوقات با امناى اين دولت و امان اللّه خان والى كردستان نيز طريق مخالفت مىپيمود ، نواب شاهزاده محمّد على ميرزا والى كرمانشهان و لرستان و خوزستان و عربستان ملقّب به دولتشاه به امر خاقان كشورستان با جمعى از امرا به تدمير او حركت كردند ، و در غرّه ماه شعبان اينسال وارد زهاب گرديدند . خالد پاشا بنى عمّ عبد الرحمن پاشا از در اطاعت درآمد و اردوى شاهزاده معظم به كنار رود سيروان جاى گرفتند . نوروز خان قاجار در سردشت بر احمد پاشا برادر عبد الرحمن پاشا حمله كرد ، احمد پاشا بگريخت و عبد الرحمن پاشا نيز فرارا به ولايات كوى و حرير رفت ، نواب شاهزاده محمد على ميرزاى دولتشاه سليمانيه و شهرزور را تصرّف كرده بر سر عبد الرحمن پاشا رفتند و او را در قلعه كوى محصور فرمودند ، عبد الرحمن پاشا چارهاى جز اطاعت نديد از قلعه به زير آمده به خدمت حضرت شاهزاده مشرّف شد و به ضراعت و استكانت پرداخت و فرزندان خود را به رسم نوا يعنى گروى ملتزم ركاب شاهزاده نمود و پيشكشى لايق بداد و به حكم دولتشاه مجدّدا به حكومت شهرزور و كوى و حرير منصوب و برقرار گرديد و نواب شاهزاده به كرمانشهان معاودت فرمودند - هم در اين سال ميرزا ابو الحسن خان سفير ايران مأمور دولت انگليس به دربار دولت عليّه مراجعت كرد و سرگور اوزلى نام از اعاظم انگليس به همراهى او مأمور سفارت ايران و روانهء اين سامان شده ، و از اتفاقات غريبه آنكه : سفينهاى كه دو سفير مشار اليهما در آن بودند در دريا دوچار طوفان شده و بىاختيار