محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1083

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

تعيين حدود و مراتب ميان افغان و غيره بعد از اين حال ، محمود براى افغان مراتب بزرگ نهاده منادى ندا كرد كه در مملكت ايران خاصّه در شهر اصفهان طوايف مختلف من بعد با افاغنه جز مراسم تكريم و احترام جايز دانند و در هرمحل كه با افغان دوچار شوند بپاى خيزند و در پيش آنها بايستند و در راهها كه سوار چهارپايان باشند به زير آيند و دست‌بسته پيش ايشان بايستند و اجناس ناس در هرصنفى مرتبهء خود بدانند . اوّل اعلى و اقدم باشند افاغنه - دويّم جماعت درگزينى كه از سنّيانند - سيّم ارامنه و نصارى - چهارم ملتانيان كه ارامنه آيند « 1 » - پنجم آتش‌پرستان - ششم يهود - هفتم جماعت رافضى كه از همهء ايشان ادنى ، و بىمرتبه‌ترين و احقرترين طوايفند . مقارن اين حالات تنگى و گرانى در اصفهان پديد آمد و نصر اللّه خان را با سه هزار نفر تعيين كرد كه در مملكتى كه اطاعت دارند گشت‌وگذار نمايد و از هرجا [ كه باشد ] آذوقه به اصفهان نقل كند هركس تمرّد نمايد او را قتل نمايد و مالش را تاراج كنند . نصر اللّه خان به جانب همدان متوجّه شد و اهالى چند بلاد و قرى اطاعت كرده آذوقه به اصفهان روان كردند و آنها كه تمرّد كرده كشته اموالشان به غارت رفت و درست به كار خود نظام نداده بود كه به درگزين رسيد و آن نزديك همدان شهريست ، به استقبال نصر اللّه خان بيرون آمدند و لوازم خدمت را تقديم كردند و اهالى آنجا سنّىمذهب و در زمان شاه عبّاس [ بزرگ ] از حوالى موصل جلاى وطن كرده به همدان آمده بودند و در درگزين توطّن اختيار نموده و نصر اللّه خان چند روز در آنجا مكث كرده ششهزار سپاه از آنجا بيرون آورده با افاغنه نه هزار كس به حوالى همدان به غارت و تاراج شد و مطيع را محبّت كرده مخالف را طعمهء عذاب چشانيد و از حيوانات آذوقه بسيار گرفته به پنجاه هزار شتر بار كرده به اصفهان فرستاد و در عرض هشتاد روز اين خدمت را به انجام رسانيد ، بعد از چند روز سپاه تعيين شد و از درگزين صد هزار نفر بىآذوقه « 2 » كوچانيده به اصفهان آوردند و در

--> ( 1 ) . ب : ملتانيان كه از هنديانند . ( 2 ) . ب : با آذوقه .