محمد حسن خان اعتماد السلطنه
12
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
روش تصحيح الف - همچنانكه گفته شد اين كتاب تا تأسيس سلسله تيموريان خلاصهاى است از تاريخ ابن اثير و تاريخ ابو الفدا بنابراين كافى بود كه متن كتاب با دو متن مذكور مطابقه شود و اختلافات ذيل صفحه يادداشت گردد اما چون قرن اول هجرى به خاطر وجود صحابه و تابعين از اهميت و حساسيت بسيارى برخوردار است به كتابهاى ديگرى نيز مراجعه شد كه ازآنجمله است تاريخ طبرى ، طبقات ابن سعد ، رجالكشى ، رجال بوعلى ، امل الأمل ، معجم البلدان و از همه عزيزتر « تنقيح المقال فى احوال الرجال » تأليف الحاج شيخ عبد الله المامقانى قدس سره كه اگر در علم رجال خود را صاحبنظر مىدانستم مدعى مىشدم كه در ميان كتبى كه در اين علم تأليف شده اگر رجال ممقانى بىنظير نباشد لااقل كمنظير است و در شگفتم كه چرا تاكنون شخصيتهاى علمى حوزهها با امكانات مالى كه از وجوه شرعى در اختيار دارند به چاپ قابل استفادهاى از آن نپرداختهاند و تنها به افست كردن چاپ اول آنكه چاپ سنگى است اكتفا كردهاند . در دنياى امروز با اين كمى وقت مراجعه به اين نوع چاپها آن هم از نوع افست عمرسوز است . از قرن دوم ببعد مطابقهء متن فقط با الكامل و تاريخ ابو الفدا انجام گرفت مگر در مواردى كه اين دو كتاب قانعكننده نبود زيرا كتاب الكامل فى التاريخ با اينكه چاپ اروپاست و ناچار بايد اعتراف كنيم كه محققين اروپائى بهتر از ما كار مىكنند و كتابهائى كه در محافل علمى آنان تصحيح مىشود دقيقتر و صحيحتر از كتابهائى است كه وسيلهء من و امثال من تصحيح مىگردد اما باز هم در همين چاپ اروپا به اشتباهاتى برخوردم كه اعتقاد و اطمينان مرا از خود سلب نمود مثلا در جلد 4 ص 20 نام حبيب بن مظاهر را « حبيب بن مطهّر » نوشته و در همين جلد ص 456 نوشته است « غفله به فتح غين وفا » اما چاپ آن به سكون « فا » مىباشد و در همين جلد ص 461 نوشته است « عبد الرحمن بن محمد بن الاشعث » و نام همين