ديگر بر كنارهء شمالى مقبرهء صدور عظام رحمهم اللّه پيوسته ، مزار امام بكر خواهرزاده

--> مرحوم ميرزا محمد خان قزوينى رحمة اللّه عليه نيز در تعليقات خود بر لباب ، تحقيقى در باب آل برهان كرده‌اند كه براى مزيد فائده عينا آن را نقل ميكنيم : « آل برهان كه ايشانرا بنى مازه نيز گويند از خانواده‌هاى جليل الشأن و شريف بودند در بخارا و رياست شعبهء حنفيه كه مذهب عامهء ماوراء النهر است ابا عن جد بعهدهء ايشان موكول بوده است و در اواخر دولت قراخطائيان در ماوراء النهر ايشان از جملهء ملوك بخارا محسوب ميشدند و بقراخطا باج ميگذاردند ، چون ذكر اين خاندان در تاريخ بسيار ميآيد ما چند تن از ايشان را كه از مواضع مختلفه جمع كرده‌ايم در اينجا ايراد مينمائيم : 1 - امام برهان الدين عبد العزيز بن مازهء بخارى حنفى كه ظاهرا اولين كسى است كه ازين خاندان شهرت نموده و آل برهان همه به او منسوب‌اند . 2 - پسر او الامام الشهيد حسام الدين عمر بن عبد العزيز بن مازه كه از مشاهير فقهاء ماوراء النهر بود و در سنهء 536 در جنگ قطوان كه در حوالى سمرقند ما بين سلطان سنجر و گور خان خطائى روى داد و هزيمت فاحش بر سنجر افتاد ، امام حسام الدين مذكور بدست گور خان كشته شد ( تاريخ السلجوقيه لعماد الدين الكاتب ص 278 ، ثر 11 : 57 ، چهار مقاله ترجمهء پرفسر برون ص 38 ، و ساير مورخين در تاريخ سنجر ) . 3 - پسر او امام [ شمس الدين صدر جهان ] محمد بن عمر بن عبد العزيز بن مازه كه رئيس بخارا بود و در سنهء 559 غارت تركان قرلق را بر بخارا بلطائف الحيل بتعويق افكند تا جغرى خان بن حسن تگين كه از جانب خطا والى سمرقند و بخارا بود برسيد و شر ايشان را دفع نمود ( ثر 11 : 205 ) و سوزنى شاعر معروف را در حق او مدايح بسيار است ، از جمله در اشارت به همين واقعه گويد : شاه جهان ، بصدر جهان شاد و خرم است * جاويد باد شاه بشادى و خرمى سلطان علم و دينى و دنيا هم آن تست * چون نيكخواه دولت شاه معظمى در مدح تو به صورت تضمين ادا كنم * يك بيت رودكى را در حق بلعمى « صدر جهان جهان همه تاريك شب شدست * از بهر ما سپيدهء صادق همى دمى » از حشمت تو بىربض و خندق و سلاح * سد سكندر است بخارا ز محكمى حق كى گذاشتى كه بخاراى چون بهشت * ويران شدى بحملهء مشتى جهنمى شمس حسام برهان دانى كه تو كئى * درد بخاريان را درمان و مرهمى ، الخ ( تذكرهء تقى الدين كاشى or . 2506 , f . 367 a ) 4 - پسر ديگر او صدر الصدور صدر جهان برهان الدين عبد العزيز بن عمر بن