و هى بالفارسية بخارا فقال له رسول الله صلى الله عليه و سلم لم سميت فاخرة قال لانها تفخر « 1 » على المدائن يوم القيمة بكثرة الشهداء ثم قال اللهم بارك فى فاخرة و ساكنيها « 2 » و طهر قلوبهم للتقوى و اجعلهم رحيما على امتى فلذلك ليس احد « 3 » ارحم على الغرباء منهم « 4 » قال النبى عليه السلام البخارا بلدة محفوظة بالرحمة ملفوظة بالملائكة و منصور اهلها من نام فيها على فراشه كشاهر السيف « 5 » و در كتاب تاريخ جهانگشاى آورده است كه : بخارا از بلاد مشرق قبة الاسلام « 6 » است و در ميان آن نواحى بمثابهء مدينة السلام ، سواد او ببياض نور فقهاء و علماء آراسته ، و اطراف آن به طرف معانى پيراسته ، و از قديم باز در هر قرنى بخارا مجمع علماء هر دين آنروزگار بوده است ، و اشتقاق بخارا از بخارست كه بلغت مغان مجمع علم

--> ( 1 ) - اصل : تفخرة . ( 2 ) - اصل : ساكنهم . ( 3 ) - اصل : اجد . ( 4 ) - . . . . . حضرت رسول صلى اللّه عليه و سلم گفت يا جبرئيل نام اين شهرها بگوى ، جبرئيل عليه السلام گفت يكى ازين شهرها را بتازى قاسميه خوانند و بپارسى يشكرد ، دوم را بتازى سمران خوانند و بپارسى سمرقند ، سوم را بتازى فاخره خوانند و بپارسى بخارا ، رسول صلى اللّه عليه و سلم گفت يا جبرئيل چرا فاخره خوانند ؟ گفت از بهر آنكه بخارا روز قيامت بر همه شهرها فخر كند ببسيارى شهيد ، رسول صلى اللّه عليه و سلم فرمود اللهم بارك فى فاخرة و طهر قلوبهم بالتقوى وزك اعمالهم و اجعلهم رحيما فى امتى ، از بهر اين معنى است كه برحم دلى بخاريان از مشرق تا مغرب گواهى ميدهند و به اعتقاد و پاكى ايشان » . « تاريخ بخارا چاپ پاريس ص 20 و 21 » ( 5 ) - ماوراء النهر مشتمل بر بلاد و بقاع و نواحى و رباع است ، اما چون خلاصهء آن مساكن و زبدهء آن اماكن بخارا و سمرقندست و در كتاب معجم البلدان باسناد حذيقة بن اليمان مرويست : قال رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم ستفتح مدينة بخراسان خلف نهر يقال له جيحون يسمى بخارا محفوفة بالرحمة محفوفة « ملفوفة » بالملائكة منصور اهلها النائم [ فيها ] على الفراش كالشاهر فى سبيل اللّه بسيفه « كالشاهر سيفه فى سبيل اللّه » « تاريخ جهانگشاى جوينى چاپ ليدن ج 1 ص 74 » ( نظير : نوم المؤمن عبادة ) . ( 6 ) - يعنى بلخ .