باشد ، و اين لفظ بلغت بت‌پرستان ايغور و ختاى « 1 » نزديكست كه معابد ايشان كه موضع بتانست بخار گويند ، و در اصل نام شهر لمجكت بوده است . « 2 » و در كتاب اخبار بخارا كه تأليف ابو بكر محمد بن جعفر نرشخى است « 3 » رحمه اللّه كه در زمان ابو محمد نوح بن نصر السامانى « 4 » بوده است ، و آن تأليف در سنهء سبع و ثلثين و ثلثمائه ( 337 ) بوده است ، فرموده است كه حسن بصرى « 5 » رضى اللّه عنه چنين گفته است كه : ايوب پيغمبر عليه السلام ببخارا رسيد ، اهل بخارا مهمانى او را نيكو كردند ، در حق ايشان دعاء بركت فرمود « 6 » وهب بن منبه « 7 »

--> ( 1 ) - اصل : خطاى . ( 2 ) - در تاريخ جهانگشاى ذكر بخارا چنين آمده است : از بلاد شرقى قبهء اسلام است و در ميان آن نواحى بمثابت مدينة السلام ، سواد آن ببياض نور علما و فقها آراسته و اطراف آن به طرف معالى پيراسته و از قديم باز در هر قرنى مجمع نحارير علماء هر دين آن روزگار بوده است ، و اشتقاق بخارا از بخارست ، كه بلغت مغان مجمع علم باشد ، و اين لفظ بلغت بت‌پرستان ايغور و ختاى نزديكست كه معابد ايشان كه موضع بتانست بخار گويند ، و در وقت وضع نام شهر بمجكث بوده است ، « تاريخ جهانگشاى جوينى ج 1 ص 75 چاپ ليدن » در احسن التقاسيم مقدسى نيز بمجكث آمده « ص 280 چاپ ليدن » و در تاريخ بخارا نام اين شهر « بنمجكت » و باز جاى ديگر « بومسكت » آمده است ، « تاريخ بخارا ص 20 » . ( 3 ) - ( 286 - 348 ه ) « لغت‌نامه » . ( 4 ) - امير حميد ابو محمد نوح بن نصر بن احمد بن اسمعيل السامانى ( 331 - 343 ه ) « معجم الانساب » ( 5 ) - ابو سعيد حسن بن ابى الحسن البصرى از كبار تابعين است ، ولادتش در سال 21 هجرى و مدت عمرش 89 سال بوده ، در پنجم رجب سال 110 وفات يافته و در بصره مدفونست . « سفينة الاولياء چاپ نول كشور ص 31 » ( 6 ) - در تاريخ بخاراى فعلى كه ترجمه و تلخيص تاريخ بخاراى اصليست از حسن بصرى رضى اللّه عنه چيزى مذكور نيست . ( 7 ) - ابو عبد اللّه وهب بن منبه اليمانى الصنعانى ( 26 - 115 ه ) فارسى الاصل و از تابعين است ، در علم تاريخ بخصوص معرفت اخبار اهل كتاب اشتهارى داشته و مورخين عرب بيشتر ازو روايت كرده‌اند ، « الكنى و الاسماء للدولابى چاپ دكن ، المنجد ، حبيب السير » .