محمد رضا واليزاده معجزى
332
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
كسى از ظروف آنها غذا و آب نمىخورد و نمىنوشد ؛ در رختخواب آنها نمىخوابد و در سر سفره آنها غذا نمىخورد ؛ با آنان وصلت و خويشاوندى نمىكنند و با زنان و دختران آنها ازدواج نمىنمايند و دختر به پسران آنها نمىدهند . علت اين پرهيز و اجتناب چيست ؟ عجب اين است كه اين بيچارهها مسلمان مىباشند ولى اين اعتراف و اقرار آنها موجب پاكى و طهارتشان در نظر مردم نيست و همچنان به نجاست خود باقىاند . به خاطر دارم روزى به اتفاق چند نفر از دوستان كه همه سوار بوديم تصادفا از مقابل اوبههاى كوليان طرهان مىگذشتيم و آنها كه روحا مردمى مهماننوازند ، سخت ايستادگى كردند كه ما را جهت صرف ناهار به اوبههاى خود ببرند و ما چيزى نمانده بود كه بپذيريم ؛ براى اينكه مقصد از ما چند فرسخ فاصله داشت و تا دو ساعت بعد از ظهر طول مىكشيد كه به آنجا برسيم . ولى اشاره يك نفر از دوستان موجب انصراف گرديد و بعد كه علت را جويا شدم او گفت غذاى اين كوليان نجس و حرام است . زنان كولى نيز به نوبه خود در خدمت لرستانيان مىباشند و در كارها آنها را يارى مىكنند . سابقا كه حجامت جزو عادتهاى مردم بود و زن و مرد و كودك اين سرزمين حجامت مىكردند ، اين كار به وسيله زنان كولى انجام مىپذيرفت . ولى حالا اين عادت متروك شده است و شايد خالى از ضرر نباشد ؛ زيرا حجامت از غلظت خون مىكاهد . اصل و تبار كوليان لرستان در خصوص زندگانى و تحقيق در اصل و تبار كوليان لرستان تا اين تاريخ چيزى به نظر نرسيده است . اين بنده در دوازده سال قبل مطالبى در 85 صفحه از گوشه و كنار درباره غربتيان و كوليان جمع كردم كه به صورت دستنويس باقى است . اكنون با استفاده از آن نوشتهها باقىمانده مقاله را مىنويسم و چون كوليان لرستان و لوليها از يك نژاد و تبارند از مقدمه بسيار شيرين آقاى دكتر زرينكوب كه درباره « كوليان » يا « لوريان » نوشته و شامل اينان هم مىشود ، نمىگذرم . در تحقيق احوال طوايف و اقوام بشرى سرگذشت لوليان داستانى دلنشين و شگفتانگيز دارد : اين مشتى مردم جهانگرد ، خانهبدوش سرگشته و آواره كه زندگى آنها آثار ارزندهاى به پوشكين ؛ هوگو و بودلر و بسيار گويندگان و هنرمندان ديگر الهام كرده است از ديرباز در همهجاى