محمد رضا واليزاده معجزى
273
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
همينطور اداره ثبت اسناد و املاك كه چند ماه پيش در خرمآباد تأسيس شده بود نمايندگان خود را جهت ثبت املاك مردم به بخشها اعزام داشت و اوراق اظهارنامه تنظيم و مردم براى به ثبت رسانيدن املاك و خانهها و مستغلات خود به اداره ثبت اسناد هجوم آوردند و از اين راه درآمد قابل ملاحظهاى عايد صندوق دولت گرديد . چون قانون خدمت نظاموظيفه از تصويب مجلس گذشته و مىبايستى دوشبهدوش ساير ولايات در لرستان نيز اجرا شود لذا مقدمتا مىبايست به كوهگردى و پراكندگى نفوس خاتمه داده شود كه بتوان قانون را در همهجاى لرستان اجرا نمود . « 1 » در پاييز 1313 از شهر خرمآباد و بخشهاى تابع آن سرباز وظيفه احضار و به پادگانها تحويل گرديد . اجراى قانون نظام وظيفه در لرستان كار آسانى نبود و هرگاه قدرت فوق تصور دولت در كار نمىبود لرستانيان هرگز تن به اجراى اين قانون نمىدادند . در آن تاريخ خدمت سربازى بىاندازه از حالا مشكلتر بود و مردم آن روزگار مثل مردم اين زمان همه باسواد و فهميده نبودند و بسيارى جوانها وجود داشتند كه به زحمت دستهاى راست و چپ خود را از همديگر تميز مىدادند . آموختن تعليمات نظامى و آموختن نظامنامه به آنان بسيار مشكل به نظر مىرسيد . مقارن با اجراى قانون نظام وظيفه عدهاى كه با همديگر خصومت و خردهحساب داشتند اداره نظام وظيفه را تحريك مىكردند كه به سن [ مخالفان ] آنها اعتراض بدهد . اداره مزبور معتقد بود كه اين اشخاص سن حقيقى خود را افشا نكرده و به اين وسيله ، مدتى آن شخص را به دوندگى و تهيه استشهاد و ارائه قرآن مجيد - كه تاريخ ولادت او بر پشت آن ثبت شده بود - وا مىداشتند . جغرافياى نظامى از جمله ابتكارات سرهنگ رزمآرا در لرستان تدوين جغرافياى نظامى 19 اين منطقه كوهستانى بود . هرچند اين كتاب از نظر اهل بصيرت ممكن است نواقصى داشته باشد ولى رزمآرا نخستين كسى است كه اين موضوع را وجهه اهميت قرار داد و كتابى به اين سبك راجع به اوضاع طبيعى و سياسى و اقتصادى لرستان پرداخته است .
--> ( 1 ) . قانون نظام وظيفه در سال 1305 به تصويب رسيد و در سنوات 1306 و 1311 اصلاحاتى در آن به عمل آمد . پيش از تصويب اين قانون ارتش ايران شامل 5 لشكر اصلى و يك هنگ مستقل و يك سازمان مأمور حفظ راهها بود .