محمد رضا واليزاده معجزى
134
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
سردار سپه در همهجاى عراق مورد استقبال مردم و على الخصوص ايرانيان مقيم شهرهاى عراق واقع شد [ . . . ] و بعد از زيارت كامل [ اعتاب مقدسه ] ائمه اطهار از طريق كرمانشاه عازم تهران شده [ و در روز ] 11 دىماه 1303 [ به تهران ] وارد شد . پايان قطعى كار خزعل اگرچه غائله خوزستان پايان يافته و خزعل بطور قطعى تسليم اوامر دولت شده و خود را رعيت مطيع مىدانست مع هذا سردار سپه ناگزير بود كه براى تسلط كامل به خوزستان هميشه مراقب عمليات شيخ بوده و به وسيله استقرار نيروى عظيمى در خوزستان كنترل اوضاع را در دست داشته باشد و اين خود متضمن مخارج گزافى در سال بود . بنابراين مصمم شد كه شيخ را به تهران بياورد . ولى او كه اوقات خود را در كشتى بر روى آب مىگذرانيد هرگز به طيب خاطر تن به اين كار نمىداد اين بود كه سردار سپه به سرتيپ فضل الله زاهدى بهطور محرمانه دستور داد كه شيخ را غافلگير كرده به تهران اعزام دارند . سرتيپ زاهدى با يك تاكتيك نظامى شيخ را اغفال كرده شبانه دستگير ساخت و بدون معطلى او را از محمره به دزفول برده و تحت الحفظ به لرستان فرستاد و بعد از يك شب توقف در خرمآباد به تهران اعزام شد . مشاراليه تا سال 1315 در حالىكه در تهران يا شميران « 1 » تحت نظر بود ، ادامه حيات داد و در اين سال مرحوم شد . شيخ خزعل در تمام سالهايى كه در تهران تحت نظر بود با استفاده از ثروت فوقالعادهاى كه داشت در كمال رفاه و آسايش زندگى مىكرد و حتى از حيث معاشرت با دوستان و رفقا نيز آزادى كامل داشت و بطورى كه اين بنده از موثقين شنيدهام گاهگاهى شخص رضا شاه هم براى استمالت به خانه شيخ مىرفت . بعد از اعزام شيخ به تهران ايالت خوزستان بطور كامل و دربست در حيطه اختيار و قبضه اقتدار دولت ايران قرار گرفت و ديگر دولت اجازه نداد كسى به عنوان جانشينى شيخ در خوزستان صاحب نفوذ و قدرت شود و در ميان قبايل مختلفه آن سامان نفوذى به هم رساند .
--> ( 1 ) . اصل : شمران .