محمد رضا واليزاده معجزى

97

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

لرستان حكومت داشت . ولى چون ايلدرم ميرزا باوجود كفايت و لياقت شاهزاده‌اى كم‌حوصله و عصبى مزاج و خيلى سخت‌گير بود ، لذا در سال 1266 به بعد جلال الدين ميرزا به‌جاى او به حكومت لرستان برقرار گرديد . ولى خود احتشام الدوله هم غالبا از نزديك مراقب كارها بود و براى حل و اعتدال آنان تعليمات دقيق به عمال حكومت مىداد . سالهاى حكمرانى احتشام الدوله و ايلدرم ميرزا در لرستان در واقع يك دوره جنبش و فعاليت بود و كشور ايران در پرتو وجود نابغه بزرگى مثل اميركبير در آستانه ترقى سريعى قرار گرفته بود و چهار اسبه به سوى سعادت مىرفت . شور كار و فعاليت و آثار حيات و پيشرفت در همه شئون زندگانى ملت ايران پيدا شده بود . بنابراين احتشام الدوله مىخواست براى لرستان يك حاكم ايده‌آل و اميركبير پسندى باشد و انصافا منهاى جنبه بىرحمى او تا اندازه‌اى واجد شرايط بود . وى در لرستان دست به كارهاى تازه‌اى زد كه مسلما از مظاهر حكومت جديد بود . قبل از خانلر ميرزا كاركنان اداره بدون پرداخت كرايه ايالتى در خانه‌هاى مردم سكونت مىكردند و اين كار غالبا اسباب شكايت و سروصداى مردم را فراهم مىساخت . خانلر ميرزا كه در همان ابتداى ورود به اين موضوع توجه داشت ، در سال 1268 آن را در برنامه كار خود قرار داد و اكيدا به ادارات و اجزاء حكومت اعلام كرد كه به هيچ‌وجه حق نشستن در خانه‌هاى مردم را ندارند ، مگر با ميل و رضاى صاحب‌خانه آن‌گاه به نواب خود در خوزستان و خرم‌آباد و بروجرد نوشت كه به قيد فوريت براى حاكم و اجزاى حكومت خانه بسازند و خانه‌هاى مردم را خالى كرده و به آنان تحويل دهند . و نيز از جمله يادگارهاى خوب سال‌هاى حكمرانى خانلر ميرزا احتشام الدوله در لرستان احداث نهر ناصرى و آوردن آب سراب رباط از طريق دامنه سفيد كوه مىباشد . اين نهر كه اخيرا در اثر لوله‌كشى و عدم احتياج به آن متروك مانده ، قبل از لوله‌كشى براى اهالى شهر خرم‌آباد ، على الخصوص محله پشت بازار كه ديمزار مىباشد ، به منزله يك موهبت الهى بود ، به ويژه در فصل تابستان كه در اوج هواى گرم پشت بازار اثر بسيار داشت . هدايت كه گويا به شهر خرم‌آباد آمده و نهر مزبور را ديده است « 1 » در متمم روضة الصفا راجع به احداث نهر ناصرى اين‌طور نوشته است . « در اين اوقات همت بلند اميرزاده آزاده ، والى و الا به آبادى و خرمى بلده خرم‌آباد مصمم بود . چون شهر خرم‌آباد در دامان كوهى واقع است و آبى كه از زير قلعه به بالاى

--> ( 1 ) . [ به احتمال هدايت از لرستان ديدار نكرده است . ولى از آن‌جا كه وقايع‌نگار رسمى دربار بوده‌اند ، گزارشهاى ارسالى از لرستان در اختيار او قرار مىگرفته و او نيز در كتابش درج مىكرده است . ]