توشمال خان در جنگ امير اعظم كشته مىشود وقايع سال‌هاى 1340 و 1341 قمرى مقدمتا بايد به عرض خوانندگان برساند كه در تمام لرستان هنوز هم نام سه جوان از خانزادگان لرستان در سر زبانهاست و همه براى جوانى و رشادت و جوانمرگى آنها افسوس مىخورند و آن سه جوان عبارتند از : 1 - محمد خان مير اسماعيل خان والى لرستان كه به دست خوانين دلفان كشته شد . « 1 » 2 - امان اللّه خان پسر غلامرضا خان والى پشتكوه كه با پدر در جنگ بود و سرانجام جوانمرگ شد . « 2 » 3 - توشمال خان پسر امير اشرف كه در جنگ با برادر به قتل رسيد . « 3 » قبلا نوشتيم كه بعد از اظهار انقياد نصرت اللّه خان نسبت به برادر كوچكترش توشمال خان ، در اين جوان رشيد و شجاع نسبت به برادر حس رأفتى پيدا شد و باهمديگر عهد و پيمان بستند كه متفقا عليه امير اعظم « 4 » مبارزه نمايند . بنابراين مخالفت بين على محمد خان امير اعظم [ از يك‌سو ] و توشمال خان امير اسعد و نصرت اللّه خان امير ارفع برادرهايش [ از سوى ديگر ] روزبه‌روز شدت يافت « 5 » و بالاخره اوج گرفت و همه از اين ماجرا و جنگ قريب الوقوع آنان آگاه شدند . توشمال خان و نصرت اللّه خان به كوهدشت رفته و قلعه بسيار محكم كوهدشت را مقر خود قرار دادند و امير اعظم هم در تعقيب آنان اردويى را تجهيز كرده ، به كوهدشت [ لشگر ] كشيد و سراب كمير را كه در جنوب غربى كوهدشت قرار دارد اردوگاه ساخت . چند روز متواترا سوارهاى طرفين حملاتى به همديگر مىكردند . آخر الامر در يكى از اين‌روزها نبرد خونينى در بين آنان واقع شد و توشمال خان به هر طرف كه حمله مىكرد جمعيت را متفرق و متلاشى مىنمود و چند نفر از سپاه امير اعظم را مقتول و مجروح ساخت . عاقبت الامر در خلال محاربه ، خود و اسبش تير خورده و بر روى زمين درغلطيد و با اين‌كه سخت مجروح شده بود در آن حالت هم چند نفر را كشته و زخمى كرد . بعد از سقوط توشمال خان از گرده اسب ، جمعيت [ همراه ] نصرت اللّه خان فرار كرده و در قلعه متحصن شدند و توشمال خان با آن حال در پشت ديوار

--> ( 1 ) . داستان او در فصل مربوط به واليان لرستان نوشته شده است . ( 2 ) . قضاياى او در فصل مربوط به واليان پشتكوه لرستان ياد شده است . ( 3 ) . داستان او با تفصيل در فصل مربوط به جنگ‌هاى داخلى لرستان نوشته شده و در اين‌جا هم به اختصار ذكر مىشود . ( 4 ) . اصل : توشمال . ( 5 ) . اصل : كرد .