محمد رضا واليزاده معجزى
700
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
نظام السلطنه و اداره ژاندارمرى در اين موضوع اختلاف كلمه حاصل مىشد و ما بين خوانين دهكردى و خوانين ياراحمدى كه اتحاد آنها در اصلاح كار بيرانوند مدخليت داشت دشمنى بود » . لذا حاج ميرزا يحيى دولتآبادى به قرارى كه خود نوشتهاند و ما هم از نوشتههاى او استفاده مىكنيم از بروجرد به سيلاخور رفته آنها را باهمديگر صلح داد . مقارن اين احوال نظام السلطنه وارد بروجرد شده يك هفته اقامت كرد و كار اصلاح بيرانوند را به صورتىكه چندان رضايتبخش نبود ، تمام كرد و به خيال خود كار ضمانتنامه را هم با آلمانها انجام داده خاطر خود را از اين رهگذر آسوده نمود . سپس روز بيست و نهم ماه صفر سال هزار و سيصد و سى و چهار قمرى از بروجرد به جانب صحنه حركت نمود و آنجا را اردوگاه دائمى خود ساخت . مرحوم دولتآبادى كه خود برحسب اصرار نظام السلطنه در اين اردو شركت كرده ، در [ كتاب ] تاريخ معاصر [ حيات يحيى ] مىنويسد كه با دقت اردوى نظام السلطنه را ورانداز كرده بيشتر از سههزار [ نفر ] نبوده در صورتىكه نظام السلطنه تعهد تجهيز چهارهزار سوار [ را ] كرده [ بود ] . دولتآبادى سواران لرستانى را هم به خوبى ياد نكرده ، از رفتار سردار امجد حسنوند كه افراد خود را در بين راه به غارتگرى مأمور مىكرده و سرانجام بدون اينكه كار مثبتى انجام داده باشد - بعد از [ به دست آوردن ] مبالغ كلان استفاده كه به عنوان جيره و مواجب خود و اين هشتصد نفر مىگرفته از صحنه به خانه خود مراجعت كرده - به زشتى ياد كرده [ است ] . ولى اطلاعات نگارنده نشاندهنده آن است « 1 » كه همه لرستانيانى كه با اردوى نظام السلطنه بودهاند ، رفتارشان اين گونه نبوده و عدهاى از صميم قلب از خاك ميهن عزيز دفاع مىكردهاند . چون [ مطالب كتاب ياد شده ] از اينجا به بعد چندان ارتباطى با لرستان ندارد و به علاوه همهاش تقريبا مطالب يكنواخت و غالبا حاكى از شكست و ناكامى و ناراحتى هموطنان عزيز و معرف انحطاط و عقبماندگى و سير قهقرايى ايران عزيز است ، لذا قلبا هم تمايلى به يادآورى آن خاطرات تلخ و ناراحتكننده ندارد و تنها دو سه موضوع را كه متضمن ذكرى از لرستان و لرستانيان در مسأله حكومت موقت و مهاجرت احرار و اردوگاه صحنه است به آخر اين فصل مىافزايد . بهطورى كه نويسندگان قضيه حكومت موقت نوشتهاند عناصر اردوگاه صحنه عبارت بودهاند از قسمتهاى مختلفه ژاندارمرى به رياست صاحبمنصبان سوئدى و صاحبمنصبان ايرانى و
--> ( 1 ) . اصل : ولى اطلاعات خارجى نگارنده بر آن است .