محمد رضا واليزاده معجزى
601
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
او خبر داشتند و از طرفى به رأىالعين مىديدند كه روزبهروز بر طرفداران نظام السلطنه افزوده مىشوند ، به فكر جمعآورى اموال منهوبه افتادند . اموال منهوبه را به نظام السلطنه پس دادند حاج ملا رشيد به آقا ربيعا و معين السلطنه و ديوان بيگى و ساير رهبران انقلاب تأكيد كرد كه زودتر ترتيب استرداد اموال منهوبه از نظام السلطنه و قزاقان و تابعان او را بدهند . آنها هم با كدخدايان محلات و معاريف شهر تماس پيدا كرده ، به مشورت پرداختند و در فكر چاره كار افتادند . بدنامى را آنها برده بودند و اموال نصيب ديگران شده بود . غارتگران يكى و ده تا و صد تا نبود كه بتوان آنها را به پاى حساب كشاند ، بسيار اشخاص بودند كه خانه و زندگى آنها در خارج شهر بود و سهم كلانى از اموال دولت را برداشته و رفته بودند و كسى هم آنها را نمىشناخت ولى چارهاى نبود و بالاخره بايستى ترتيب كار داد . براى اينكه روز بهروز بر هواخواهان و طرفداران نظام السلطنه افزوده مىگرديد . طبق معمول در اين قبيل مواقع كه با دليل و برهان و اقامه شهود نمىتوان با مدعى از در احتجاج وارد شد ، به عرف و عادت محل اشخاص را بايد سوگند داد . ليكن قبل از اين اقدام مىبايستى نظام السلطنه صورت اموال غارت شده خود ارائه دهد تا بر وفق آن از غارتگران مطالبه كنند . نظام السلطنه صورت اموال منهوبه را دستور داد تهيه و در اختيار حاج ملا رشيد گذاشتند و آنوقت سران قوم جمع شده و به اصطلاح لرستانيان به " غارت حساب " « 1 » مشغول گرديدند . البته در اين كشمكش اموالى هم از نظام السلطنه زير دست و پا از ميان رفت و خيلى اشخاص هم طمع در آنها كرده به كلى منكر شدند . غير از اشياء نفيس و قيمتى كه يكدهم آن وصول نشد ، وجوه نقدى نظام السلطنه هم از ميان رفت و مخصوصا در مورد صندوق ليره او عدهاى را متهم كردند . جمعى عقيده داشتند كه سردار خان والىزاده آن را ربوده است و عدهاى هم ديگران را مرتكب غارت آن دانستند . حتى سيد باقر امامجمعه را هم متهم كرده و گفتند يك صندوق ليره به چنگ او افتاده و آن را مسترد نكرده است و اگر اين تهمت راست بود قطعا صندوق مزبور در غارت ثانوى خانه امامجمعه نصيب ديگران شده است .
--> ( 1 ) . معنى " غارت حساب " در اصطلاح لرستانيان اين است : كه در مقامى كه قصد دارند اموال منهوبه را به صاحبان آنها پس بدهند ، كليهء شركتكنندگان در غارت دور هم جمع شده ، به قيد سوگند و اگر اطمينان از همديگر داشته باشند ، احتياج به سوگند هم نيست ؛ آنچه را در نزد آنها است صورت داده و مطابق صورتهاى جزيى ، صورت كلى را تهيه كرده و با صورتىكه صاحب يا صاحبان اموال دادهاند ، تطبيق كرده و كم و زياد آن را تعيين مىكنند و چنانچه بعضى از غارتگران چيزى حيف و ميل كرده باشند ، عوض آن را تهيه و به صاحب مال مىدهند .