محمد رضا واليزاده معجزى
602
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
جنگ خرمآباديان با امير اشرف و فرار امير اشرف به كوهدشت خوانندگان باتوجه به مطالب گذشته استحضار دارند كه همه اين حوادث در نتيجه عمليات نظر على خان امير اشرف دامنگير لرستانيان گرديد و باعث اختلال اوضاع و سلب امنيت و سفك دماء و غارت اموال مردم گرديد . امير اشرف كه از فرسنگها دور آتش فتنه را روشن كرده ، حالا هم در مقر نظام السلطنه رحل اقامت افكنده بود . از آن طرف امير اشرف كه سبب اصلى فتنه و پشتيبان آقا ربيعا و معين السلطنه و سايرين بود ، مرتبا با مخالفين نظام السلطنه ارتباط داشت و چون بعد از غارت اموال نظام السلطنه رسيده و چيز قابلى نصيب او و اردويش نشده بود ، لذا به اميد بلواى ديگرى در گلستان ارم سكونت گزيده ، و چادر مسكونى او تبديل به ستاد قواى انقلابى شده بود . اهل خرمآباد كه شديدا از رفتار خود نسبت به حاكم پشيمان شده بودند به دو علت ميل نداشتند امير اشرف بيشتر از اين در خرمآباد توقف داشته باشد : علت اول آنكه همه اين دردسرها و صدمات و زحمات را ناشى از عمليات امير اشرف مىدانستند . علت دوم اينكه مىترسيدند امير اشرف « 1 » چهارمين صحنه جنگ را به وجود بياورد . و مجددا اسباب ناراحتى آنها را فراهم نمايد . چه قبل از امير اشرف يك جنگ هنگام توقف نظام السلطنه در گلستان و يك جنگ هم در محسنآباد و يك جنگ هم در خانه و مدخل خانه امام جمعه اتفاق افتاده بود . با اين حال هرچه انتظار كشيدند از مراجعت امير اشرف خبرى نبود و هر روز با طرفداران خودش به كنكاش مىپرداخت و خيال مردم را به كلى ناراحت كرده بود و در خلال اين اوقات عناصر اردوى او هم از گندهكارى و دزدىهاى شبانه و شايد بعضى تجاوزات ديگر كوتاهى نداشتند و مردم را به ستوه آورده بودند و مصمم شدند كه با وى دست و پنجه نرم سازند . اهل خرمآباد چون در وسط ايلات و طوايف قرار گرفته بودند ، به واسطه همين موقعيت جغرافيايى از قديمالايام اتحاد و اتفاق عجيب و محكمى داشتند و باوجودى كه در داخله شهر هم دستهبندى شديد وجود داشت و اختلاف دو محله درب دلاكان و پشت بازار كمتر از اختلاف شيعه و سنى يا حيدرى و نعمتى و يا شيخى و متشرع شدت نداشت ، معهذا در مقابل دشمن ثالث همه اين خصومات در طاق نسيان گذاشته مىشد .
--> ( 1 ) . اصل : نظام السلطنه .