وجودى كه شاه واقعا مردى ملايم و لين الاريكه و سهل القول بود ، عين الدوله نمىگذاشت به مردم آزادى بدهد و رژيم مشروطه را اعلام نمايد و لذا كار به مهاجرت علما منتهى و ماحصل كلام آن كه سرانجام عين الدوله از صدارت معزول و به‌جاى او مشير الدوله ميرزا نصر اللّه خان آمد و حكومت ايران تبديل به مشروطه شد و ايرانيان جنبشى را كه در عهد ناصر الدين شاه و در اثر اقدامات و اصلاحات ميرزا محمد تقى خان اميركبير در شئون فرهنگى و اجتماعى كرده و به مرور ايام تكامل يافته و مسير افكار را به آزادى و مشروطيت سوق داده بود و اين زمان به نتيجه رسانيده و نهالى را كه آن مرد بزرگ غرس كرده بود ، بعد از پنجاه و هشت سال در اواخر عمر مظفر الدين شاه به ثمر رسانيدند . زيرا اگر آن نابغه شهير ملت ايران را وارد عصر جديدى از زندگى نمىكرد و دار الفنون نمىساخت و تمدن اروپا را به ايرانيان نشان نمىداد ، چه بسا كه مدتهاى مديدى مىگذشت و باز هم ايرانيان در حال بىخبرى مىماندند و به اين زودى از خواب غفلت بيدار نمىشدند . شرح اين قضايا براى اين بود كه به استحضار خوانندگان برسد كه اين تحولات كم‌وبيش در وضع آن‌روز لرستان اثر داشت و لرستانيان هم به نوبه خود اقداماتى در پيرامون مشروطيت كرده و افكار مردم را روشن ساخته و اذهان را به اين تحولات متوجه ساخته بودند . بعد از فوت مظفر الدين شاه و انتقال سلطنت به محمد على شاه ، چنان‌كه مىدانيم ، قيافه شاه جديد و اطرافيان و دستگاه او نسبت به مشروطه و مجلس تغيير كرد و طولى نكشيد كه بين اين دو قوه كشمكش و مخالفت شروع شد و مردم روشن‌بين وقوع حوادث ناگوارى را در پيش مىدانستند . در همين هنگام كه بين شاه و مجلس خوب نبود ، گروهى از تجار خرم‌آبادى كه عناصر روشنفكران روز محسوب مىشدند ، هم به عنوان تجارت و هم به منظور استكشاف اوضاع و تماس با سران مشروطه به تهران رفته و در آن‌جا با انجمن‌هاى سياسى و آزادىخواهان و مجلسيان آشنا شده و كاملا تحت تعليم قرار گرفته و دستورالعمل‌هاى لازم را از زعماى مشروطه و سران احزاب و جمعيت‌هاى سياسى اخذ كرده ، به منظور نشر اين افكار و انجام آن دستورالعمل‌ها به خرم‌آباد مراجعت ، لدى الورود دست به كار اقدامات لازمه شده ، انجمن‌ها تشكيل داده و مشغول فعاليت شده بودند . اكنون زياد بىمورد نيست كه ترتيب تجارت كردن تجار مزبور را نيز براى مزيد استفاده خوانندگان شرح دهيم . هر ساله تجار نامبرده كه عده‌شان به چهارده نفر مىرسيد و از سرمايه‌داران آن زمان شهر خرم‌آباد بودند به سادات خرم‌آباد پول مىدادند و سادات با پول و