محمد رضا واليزاده معجزى

540

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

نظام السلطنه و وزراى او اين بود كه اختلاف بين دربار و مجلس را به آشتى و مصالحه تمام كنند و نگذارند كه كار به جنگ و جدال بكشد . روى كار آمدن نظام السلطنه چنان‌كه گفتيم ، مقارن بود با هنگامه اشرار و الواط در ميدان توپخانه به تحريك يك عده از درباريان مستبد . دولت نظام السلطنه بالاخره موفق شد كه محمد على شاه را با مجلس آشتى دهد و در نتيجه اين پيش‌آمد اجتماع ميدان توپخانه پراكنده گشت . در همين تاريخ كه محمد على شاه در حفظ اساس مشروطيت به قرآن مجيد سوگند خورد وكلاى مجلس و مردم تا حدى از جانب او و خيالات شومش اطمينان حاصل كردند . چون در روز 25 محرم 1326 در خيابان پستخانه بمبئى به كالسكه حامل محمد على شاه پرتاب شد شاه بار ديگر از مشروطه‌خواهان ظنين گرديد و چون در تعقيب سوءقصدكنندگان جد بسيار به كار مىبرد و نظميه هم به دستور او باعث آزار عده‌اى شده بود ، در بين دربار و ملت از نو كدورت و خصومت درگرفت و چون محمد على شاه بدون اطلاع وزرا خودسرانه دستخطهايى در تعقيب مردم صادر مىكرد و وزرا را به سست‌عنصرى و همدستى با مجلسيان متهم مىساخت وزراء هم از كار دست كشيدند و نظام السلطنه تصميم گرفت كه از صدارت كناره كند ليكن مجلس استعفاى او را نپذيرفت و شاه مجبور شد كه بار ديگر نظام السلطنه و وزراى او را بر روى كار بياورد و تعقيب متهمين را به عدليه واگذارد . عاقبت نظام السلطنه چون دريافت كه محمد على شاه باوجود قسمى كه خورده و قول‌هايى كه داده بود با مشروطيت صفائى ندارد و مغرضين داخلى و خارجى دائما او را بر ضد مشروطه‌خواهان برمىانگيزند و به‌همين علت او و دولتش طرف سوءظن دربار و فشار ايشان هست ، در اواخر ربيع الثانى 1326 به كلى از كار كناره جست و دولتى كه بعد از او به دست مشير السلطنه درست شد ، همان دولتى است كه در تاريخ 23 جمادى الاولى در همين سال مجلس را به توپ بسته است و موقتا مشروطيت را از ميان برداشته است . اعمال و آثار نظام السلطنه بزرگ علاوه بر عملياتى كه از نظام السلطنه در رفع قحط اصفهان در سال 1288 و فارس 1311 و برقرارى قانون فروش خالصجات در 1302 و سركوبى و رفع متمردين مثل امامقلى خان ايلخانى بختيارى و تنبيه متمردين فلاحيه و برانداختن رضا خان عرب در ايالت فارس و جعفر آقاى