محمد رضا واليزاده معجزى

463

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

محمد قلى خان چگنى ، مير حاجى مير ، صيد والى خان والىزاده ، رضا خان و ايمان قلى خان پسران صيد والى خان ، ميرزا رحيم خان ، معين السلطنه كه به منزله يكى از وزراى سالار الدوله بوده ، خوانين گودرزى بروجرد ، خوانين سگوند رحيم خانى ، حبيب اللّه خان ، ديوان بيگى بعد از شكست سالار الدوله و آمدن به كرمانشاه نيز با همراهان خود در جنگهاى بعدى شركت داشت . غير از اشخاص نامبرده ده‌ها نفر ديگر از روساى لرستان با سالار الدوله بوده‌اند از قبيل خوانين گودرزى بروجرد و غيره هم . فوج سيلاخور در عهد سلاطين قاجاريه دو نوع ارتش در ايران وجود داشت . يكى مركب بود از سربازان داوطلب كه طبق مقررات خاصى در افواج دولتى استخدام مىشدند و به نام قزاق يا ژاندارم و غيره به خدمت نظامى مشغول مىشدند . نوع ديگر افواج محلى بودند كه به قراء و طوايف حواله مىشد و نقاطى كه موظف بودند به اين افواج سرباز بدهند معلوم و معين بودند و افسران افواج محلى هم از بين خان‌زادگان جوان انتخاب مىشدند و فرماندهى آن از طرف شاه به عهده بزرگترين رؤسا خوانين واگذار مىگرديد و چون در آن اوقات طى مراحل ترقى و مناصب نظامى تابع شرايط خاصى نبوده و جزو اختيارات پادشاه مملكت بود ، چه بسا اتفاق مىافتاد كه بعد از فوت فرمانده و رئيس فلان فوج براى پسر جوان او فرمان سرهنگى يا سرتيپى صادر مىگرديد و تمام نشانها و مدالها و امتيازات نظامى پدر منتقل مىشد و چون فرماندهى اين افواج در خانواده‌ها موروثى ديده مىشد كه شاه فرمان امير تومانى براى پسر نابالغ او صادر كرده و همه امتيازات پدر را به او منتقل مىكرد و يك نفر از طرف او فوج را اداره مىكرد تا او به سن رشد برسد . در ساير مشاغل نيز اين قبيل فرمانها صادر مىگرديد . مثلا وقتى كه مرحوم ميرزا يوسف مستوفى ممالك فوت كرد ناصر الدين شاه براى پسر ده ساله‌اش ميرزا حسن فرمان « مستوفى الممالكى » صادر كرد و آن پسر ده ساله در همان سن متعهد آن‌چنان شغل حساس و مهمى گرديد . اكثر مناصب ميرپنجى و امير تومانى افتخارى بوده و هنگ و تيپ و لشگر و سپاهى در كار نبوده كما اين‌كه در سال 1310 قمرى كه ناصر الدين شاه به بروجرد آمد مهر على خان سگوند پسر حاج عالى خان ( معروف به حاجى وزير ) بنا به معرفى امير خان سردار مورد توجه و عنايت شاهانه واقع شد و منصب سرتيپى به او مرحمت فرمودند در حالتى كه حتى يك سرباز هم در اختيار او نبود و او سرتيپ افتخارى بود . در لرستان چند فوج محلى وجود داشت : 1 - فوج امرايى كه خوانين غضنفرى فرماندهى و