محمد رضا واليزاده معجزى
415
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
مستر شوستر خزانهدار كل ايران در كتاب اختناق مىنويسد : " تلگرافى بدست ايشان رسيده كه در تاريخ بيست و يكم رجب 1329 محمد على ميرزا و اطرافيانش كه در ادسا تحت حمايت روسها بودند ، از قمش تپه كه قريب به مرز روسيه و در ساحل بحر خزر قرار دارد و وارد ايران شده است . به قرارى كه وقايع نگار تايمز نوشته بود همراهان محمد على ميرزا هنگام ورود به قمش تپه شش نفر بودند . خبر ورود ناگهانى شاه مخلوع مانند توپ صدا كرد و همه را دچار نگرانى و ناراحتى شديد و تشويش توام به شگفتى و تعجب نمود . از آن طرف برادرش ابو الفتح ميرزا سالار الدوله نيز از سمت مغرب ايران وارد شده و مشغول تجهيز كردها و لرها و كرمانشاهيان شده بود كه جداگانه به شرح آن مىپردازيم . حيرت ايرانيان بيشتر از اين جهت بود كه چگونه دولت روسيه با آن تعهد كذايى به محمد على ميرزا اجازه داده كه از مرز آن كشور بگذرد و به ايران حمله نمايد . اضطراب مردم به سرحد كمال رسيده بود زيرا در آن هنگام دولت قشون مجهزى كه قادر به مقابله با تركمانان و عشاير غرب ايران باشد ، در اختيار نداشت . وحشىگرى و بىرحمى و سوابق غارتگرى و آدمكشى تركمانان چيز بىسابقهاى نبود . رفتارى كه در سالهاى قبل اين قوم با قوافل و مخصوصا زوار حضرت رضا كرده بودند ، در همهجا ضربالمثل بود . اكنون اين مردم تحت عنوان حمايت از محمد على ميرزا عازم تسخير پايتخت بودند . » تجسم صحنههاى خونين حمله و هجوم تركمانان به پايتخت و غارت مغازهها و خيابانها و خانههاى مردم و كيفر دادن به آزادىخواهان در ريختن خون دهها هزار نفر ساكنين پايتخت موى بر بدن مردم راست مىكرد و آنان را در هول و هراسى زايدالوصفى انداخته بود . بلادفاع بودن پايتخت و نبودن نيروى كافى بيشتر وحشتزا و اضطرابانگيز بود . حتى جاى انكار نبود كه طرفداران رژيم استبداد هم به نوبه خود عده كم و ضعيفى نبودند و بلكه از نظر سنجش مىتوان گفت قوه و استعداد مستبدين اگر بيشتر از مشروطهخواهان نبود كمتر هم نبود آنها به پيشرفت كار مشروطهخواهان چه در سال 1327 كه منتهى به خلع محمد على شاه گرديد و چه در اين نوبت چند چيز بود كه ذيلا اشاره مىشود . 1 . همآهنگى و فتواى روحانيون بزرگ به ويژه مرحوم آخوند خراسانى كه مرجع تقليد شيعيان در آن زمان بود . فتواى مرجع تقليد و دعوت او از مردم براى مبارزه با محمد على شاه بهطور قطع و يقين بزرگترين عامل موفقيت آزادىخواهان بوده است زيرا آن اوقات مردم خيلى