محمد رضا واليزاده معجزى
372
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
والى تقاضا كرد كه مهر على خان و پسرش شير محمد خان « 1 » را مرخص نمايد . سالار الدوله با اينكه قلبا ميل داشت وساطت والى پشتكوه و پدرزن خود را بپذيرد ، مع هذا از نقطه نظر احتياج مبرمى كه به وجود فاضل خان و حسن خان و طايفه زورمند آندو نفر داشت و بدون جلب رضامندى اين دو نفر كارش پيشرفت نداشت ، لذا به ملاحظه حفظ دوستى ايلخانى و ايل بيگى قول صريح و محكمى به اشرف العشاير نداد و آن را در بوته اجمال گذاشت . پيشكارى فاضل خان و حسن خان اكنون مجددا برمىگرديم به موضوع مكاتبه سالار الدوله با فاضل خان و حسن خان و قضيه ميانهدارى و واسطگى صمصام خايانى به منظور نزديك ساختن آندو خان متنفذ و طايفه زورمندشان به شاهزاده . چنانكه قبلا نوشتيم ، آندو سياستمدار لرستانى به سالار الدوله پيغام دادند و پاسخ نوشتند كه مادام كه مهر على خان و پسرش شير محمد خان كشته نشوند ، همكارى ما با حضرت و الا غير مقدور مىباشد . سالار الدوله به راهنمايى صمصام خايانى هفتاد نفر از سران « 2 » لرستان را كه عبارت از سركردگان و خوانين : خايان ، بروجرد ، اليگودرز و بيرانوند ، باجولوند ، حسنوند ، ياراحمد ، رازانى ، قايدرحمت و بالاگريوه و غيره ، حركت داد و خود صمصام خايانى را نيز با آنان همراه ساخت كه به گرمسير رفته فاضل خان و حسن خان را با طايفه سگوند رحيم خانى به لرستان كوچ دهند . بديهى است با اعزام چنين هيأتى فاضل خان و حسن خان و طايفه رحيم خانى متعلق به آنها از خوزستان كوچيده و در قريه دادآباد كرهگاه واقع در جلگه كرهگاه جنوب خرمآباد متوقف و در آنجا توسط همان هفتاد نفر خوانين مزبور به سالار الدوله پيغام دادند كه اينك ما در قريه دادآباد كرهگاه جهت شرفيابى به حضور شاهزاده حاضر و آمادهايم و به محض اينكه خبر اعدام مهر على خان به ما برسد بىدرنگ عازم خدمت خواهيم شد . « 3 »
--> ( 1 ) . شير محمد خان ايلخانى طايفه سگوند عالى خانى و پدر آقاى پور سرتيپ نايب رئيس سابق مجلس شوراى ملى و همان كسى است كه سرلشگر خزاعى او را در سال 1304 در بروجرد با معين السلطنه چاغروند و يازده نظر ديگر از خوانين لرستان به دار كشيد . ( 2 ) . از معروفترين خوانين مزبور صيد مهدى خان حسنوند ، صمصام خايانى ، رضا خان رازانى ، حاج امير تومان ، حبيب اللّه خان ديوان بيگى و خداداد خان چگنى را مىتوان نام برد . ( 3 ) . با اينكه فاضل خان از مردان بسيار دانا و سياستمدار و لايق لرستان بوده معهذا در مورد به كشتن دادن رقيب خود