محمد رضا واليزاده معجزى
340
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
نداشت و هرطور هوسهاى كودكانهاش اقتضا مىكرد ، رفتار مىنمود . در زمان سلطنت قاجاريه امور پيشكارى لرستان به عهده خوانين سگوند بود و اين دو جهت داشت : يكى اينكه سطح فكر خوانين سگوند بالاتر از رؤساى ديگر طوايف بود و در ميان آنها مردان زبده و كاردانى مانند حاج عالى خان معروف به « حاج وزير » و فاضل خان ايلخانى كه در دهاء و سياست در لرستان بىنظير بوده و ديگر حسن خان ايل بيگى كه از زمره اسخياء درجه اول لرستان بوده و شهرت وى در اين سرزمين همانند شهرت حاتم طائى بوده در ميان اعراب . سگوندها نيز دو تيره بودند رحيمخانى و عالى خانى « 1 » كه گاهى عالىخانىها و گاهى رحيم خانىها پيشكار حكام بودند . علت ديگر تقدم سگوندها سواران زبده و رزمديده و جنگيده آنها بود كه هيچ طايفه ديگرى نمىتوانست در مقابل سواران سگوند مقاومت كند . بنابراين وقتى كه حكام لرستان پيشكارى خود را به يكى از خوانين سگوند مىدادند ، چند هزار سوار رزمنده و سلحشور سگوند هم در اختيار آنها بود و هريك از طوايف ديگر لرستان در مقام سركشى برمىآمدند ، حكمران وقت آنها را به وسيله سواران سگوند تنبيه كرده و سرجاى خود مىنشانيد و به اطاعت خود درمىآورد و اين بود رمز موفقيت خوانين سگوند . در زمان سالار الدوله حاج عالى خان وزير فوت كرده و پسرش مهر على خان سرتيپ « 2 » جانشين او شده بود . در حكومت نخست سالار الدوله مهر على خان توانست ، فاضل خان ايلخانى و حسن خان ايل بيگى را كنار زده و خود پيشكار سالار الدوله گردد ولى چون سالار الدوله جوانى مستبد و خودخواه و مهر على خان هم مزاجا مردى تندخو و حاضرجواب و متكبر بود ، بالاخره نتوانستند دوستى خود را به پايان برند . سبب كدورت سالار الدوله از مهر على خان جريان كدورت سالار الدوله و مهر على خان را كه سرانجام در سال 1318 منتهى به قتل
--> ( 1 ) . راجع به طايفه سگوند و خوانين آنها و مخاصمات آنها با طايفه ساكى و بعد جنگها و برادركشى خودشان ، در فصلى جداگانه مشروحا بحث شده است . ( 2 ) . در سال 1310 كه ناصر الدين شاه به بروجرد آمد چون از نحوه استقبال و سخن گفتن مهر عليخان خوشش آمد و امير خان سردار حاكم وقت نيز در معرفى او مبالغه كرد ، لذا شاه او را به اعطاء منصب سرتيپى افتخارى مباهى فرمود .