محمد رضا واليزاده معجزى

326

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

مسلط باشم . » عين الدوله گفت : « در اين صورت شير لرستان ( يعنى نظر على خان امرائى ) را براى تو گرفته و در قفس كرده‌ام ، اگر او را همچنان نگاهدارى تا آخر عمر مأموريتت در آن حدود آسوده و مرفه خواهى بود و الا فلما . » ولى سالار الدوله اين اندرز را به كار نبست و نظر على خان را از زندان آزاد ساخت و دستخط حكومت طرهان و دلفان را به او داد و لكن سرانجام اين دوستى و مودت زياد نپاييد و كار نظر على خان به ياغيگرى و قيام عليه سالار الدوله منتهى گرديد كه ماجراى آن را چه در جلد سالار الدوله و چه جزو سوانح زندگى مرحوم نظر على خان آورده‌ايم . در اينجا ماجراى حكمرانى عين الدوله در لرستان به پايان مىرسد ولى نگارنده ميل دارد سوانح زندگى او را به نحو ايجاز تا آخر صدارت بنويسد كه خوانندگان از حوادث اين مدت از زندگانى شاهزاده نيز فى الجمله مستحضر شوند . « 1 » يادداشتها 1 . روز جمعه 17 ذيقعده كه ظاهرا اولين روز هفته جشن‌ها محسوب مىشد ناصر الدين شاه خواست اين روز را به شكرانه رفع خطرى كه منجمين در ستاره اقبال او ديده بودند به اعمال مذهبى بپردازد كه جشن‌ها به خير و خوشى برگزار گردد . حاج مخبر السلطنه گويد : « من از اجزاى خلوت بودم . شب جمعه با چند نفر از دوستان ملاقات روى داد گفتند فردا شاه به حضرت عبد العظيم مىرود . شب براى پدرم حكايت كردم . گفت : از ترس است ، شاه خوابى ديده و پريشانست . خواب را مختلف نقل كرده‌اند . آنچه درست‌تر به نظر مىآيد اين بود كه در تبريز خواب ديده بود بزرگى شمشير به كمر او بسته بود و قبل از جشن خواب ديده بود كه همان شخص شمشير از كمرش بگشود . ميرزا رضا خان كرمانى قاتل شاه از آقا بالا خان صدمات بسيار ديده بود و او را در زير زنجير شكنجه كرده بود با اين دل‌تنگى سخنان سيد جمال الدين افغانى در وى اثر كرده و از براى او مجسم شده بود كه با كشتن ناصر الدين شاه ايران گلستان مىشود . در استنطاق امتياز تنباكو و امتياز بانك انگليس و ترامواى و قند و كبريت و امثال اين‌ها را براى ناصر الدين شاه گناه شمرده بود كه دين از دست مىرود و گفته

--> ( 1 ) . [ همان‌طور كه پيش از اين اشاره شد ، نويسنده زمانى چنين ميلى را ابراز داشته است كه دست‌كم به اندازهء امروز كتاب در دسترس خوانندگان و علاقه‌مندان لرستانى وجود نداشته است . درحالىكه اكنون در اين‌باره كتابهاى فراوانى به چاپ رسيده‌اند . همچنين مطالب نوشته شده حتى ارتباط غير مستقيم با تاريخ لرستان ندارند . از اين‌رو نوشته‌هايى كه زير عنوان « سوانح مجمل و موجز » از آنها ياد شده و در 19 صفحه با عنوانهاى « حكومت تهران » ، « سفر دويم مظفر الدين شاه به فرنگ » ، « خشم ملت از رفتار امين السلطان » ، « صدارت عين الدوله » و « روش عين الدوله در مقام صدارت » آمده بود ، حذف گرديد . ]