محمد رضا واليزاده معجزى
313
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
پيشكوه قرار داشت ، عين الدوله او را بيش از ديگران مورد محبت قرار داده و دستخط حكومت طرهان ( طرهان ، دلفان ، سلسله ، چگينى ) را به او داد و قرار اقساط ماليات را با او گذاشت و اجازه داد به محل خود برگردد . عين الدوله با طوايف به گرمسير مىرود در عصر قاجاريه تقريبا عموم طوايف و ايلات چادرنشين بودند و به حكم اجبار فصل پاييز و زمستان كه هوا سرد بود ، به منظور تعليف اغنام و احشام خود به گرمسير مىرفتند و شهرهاى لرستان فقط منحصر بود به خرمآباد و بروجرد . چون در فصلهاى مزبور تقريبا نواحى ييلاقى لرستان چول « 1 » و خالى السكنه مىشدند ، حكام وقت نيز به حكم اجبار به منظور وصول بقاياى ماليات با ايلات به نواحى گرمسيرى مىرفتند كه هم ماليات را به حيطه وصول درآورند و هم به حل و عقد امور مردم برسند . عمالى را كه عين الدوله جهت وصول ماليات تعيين كرده بود ، مرتبا ماليات وصول كرده را مىفرستادند و براى اينكه موقع حركت ايلات به گرمسير فرارسيده بود عين الدوله در وصول و ايصال ماليات مرتبا با مسئولين ماليات در مكاتبه بود و دستورهاى لازم را به عهده آنان صادر مىكرد و اگر موانع و معايبى در كار بود ، حتى الامكان رفع مىكرد . تنها شخصى كه اقساط مالياتى را به موقع نرسانده بود ، نظر على خان امرايى بود كه نفوذ و قدرتش خيلى بيشتر از سايرين بود و چهار بخش مهم لرستان در حوزه حكومت او قرار داشتند و هرچه عين الدوله نامه مىنوشت و قاصد مىفرستاد نتيجه مثبت قابل ملاحظهاى عايدش نمىشد ، به اين علت مصمم شد كه در اين هنگام كه با اردو در دنبال عشاير عازم گرمسير مىباشد ، خط السير خود را از راه طرهان انتخاب كند كه مقر حكومت نظر على خان بود و در طرهان با اردو اطراق كند تا ماليات طرهان و بخشهاى تابع آن را از نظر على خان وصول سازد . توقف در طرهان عين الدوله به نيت توقف در طرهان و به قصد گرمسير اردو را از بروجرد حركت داد و از طريق سيلاخور و زاغه به خرمآباد وارد شد . چند روز در خرمآباد به تمشيت امور پرداخت و بعد از طريق ملهشبانان به چگنى رفت و در سراب ناوهكش چگنى رفع خستگى كرد و به كوهدشت
--> ( 1 ) . [ واژهاى لرى به معنى خالى از جمعيت . ]