محمد رضا واليزاده معجزى
270
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
ظل السلطان تحريكش كرده بودند ، ولى با سوابق ممتدى كه مظفر الملك با ظل السلطان داشته و ترقيات خودش و پدرش و برادرش و بالاخره دودمانش در پرتو عنايت خاندان سلطنتى قاجاريه بوده ، در آن هنگامه كه ظل السلطان از هر طرف آماج انواع تهمت و خصومت ( راست و دروغ ) بوده ، مظفر الملك نمىبايست به سوابق گذشته و حقوق نمك اين خاندان پشت پا بزند . اكنون بهتر آن است كه عين نوشته ظل السلطان را راجع به مظفر الملك نقل كنيم : « حاجى محسن خان پسر عبد اللطيف طسوجى كه پدرش سالها نوكر من و ملاباشى من بود و مترجم الف ليل است و خودش اول فراش خلوت من بود ، بعد پيشخدمت من شد بعد نديمباشى من شد . بعد ناظر من و بعد نايب الحكومه لرستان و بهجاى محمد على ميرزا دولتشاه ، وقتى حاكم لرستان و خوزستان شد . اين نمكنشناس را در آن موقع تحريك كرده و به حضرت عبد العظيم ( ع ) به اسم اينكه مشير به من بىحسابى كرده بست بردندش و بستى گرديد . او را بعد از اينكه مجلس كردند با حمايت و تقويتهايى از او و كارشكنىهائى از ما معلوم شد مزخوف مىگويد و محرك دارد . با خفت از آن مجلس بيرون رفت . تعجبم كه مردم چرا به شمر و معاويه و يزيد لعنت مىكنند . اشخاصى كه من پدرهاى آنها را كشته بودم و خونى من بودند ، آنها را محرك شدند شاكى بشوند ، گفتند : « حرف حسابى نداريم » قبول نكردند باوجودى كه من خونى آنها بودم و با من پدر كشته بودند . اين بدبخت نمك به حرام كه همشيرهاش جزو كلفتهاى اندرون من بود . برادرش لله اولادهاى من بود . پسر بزرگش ناظر من بود پسر دويمش پيشخدمت من بود . پسر ديگرش ناظر پسرم جلال الدوله بود و به سى سال تمام مكنت و عزت و حكومت و حكمرانى طلبه مدرسه شپشكش و پسر ملا عبد اللطيف در ميان بيست كرور مخلوق قد نامردى علم كرده مدعى آقا و ولينعمت خودش شد . و اللّه بايد آفرين به ابن ملجم گفت و آفرين به شمر گفت در پيش حركات او . بارى روزگار قسمى به او گوشمالى داد كه اسباب عبرت جميع خائنهاى دنيا شد . » « 1 » اين بود مطالبى كه ظل السلطان راجع به حقنشناسى و نمك به حرامى مظفر الملك نوشته [ است . ] رفتار او را با رفيق سابقش سيد جمال الدين كه باعث هلاكت آن سيد شد ، نيز قبلا شرح داديم . بارى اگر اين لكههاى سياه را در پيشانى حيات مظفر الملك نديده فرض كنيم ، وى روى هم رفته آدم بدى نبوده و دفتر اعمالش از بسيارى از مأمورين و حكام عصر قاجاريه بهتر و تميزتر است .
--> ( 1 ) . [ ظل السلطان ، تاريخ مسعودى ، ص 319 . ]