كه علاوه بر لياقت و كفايت ، باسواد و دانشمند هم باشند و آنها هم نمىتوانستند در كار خود غفلت كنند ؛ مع‌هذا در هريك از ايالات و ولايات تابعه قلمرو خود چند نفر را به‌طور سرى و محرمانه از طرف خود مىگماشت كه وقايع حوزه را به او گزارش دهند و مخصوصا از امنيت و آرامش منطقه او را آگاه سازند . نگارنده تلگراف زير را كه ظل السلطان در سال دوم حكومت خود در لرستان ، از تهران در جواب اسد خان والىزاده عموى والد نگارنده مخابره كرده و مؤيد علاقه شديد ظل السلطان به امنيت و آرامش منطقه مىباشد ، ذيلا مىنويسد : " از تهران به خرم‌آباد . نمره 4 . عدد كلمات 44 سنه 1297 جواب : عاليجاه اسد خان والىزاده امنيت لرستان [ را ] معروض داشته بوديد . كفايت مقرب الخاقان نايب الحكومه « 1 » مقتضى همين مطالب است . انشا اللّه روزبه‌روز امنيت بيشتر خواهد شد . « 2 » جيره و مواجب سوار براى مقرب الخاقان نايب الحكومه حكم فرستاده مىشود . [ مهر تلگرافخانه مباركه خرم‌آباد ] قيمت جواب : . . . . 13 شهر ربيع الثانى ناصر الدين شاه حكومت لرستان و خوزستان و عراق را نيز به ظل السلطان رجوع مىكند . هرچند سلطان مسعود ميرزا ظل السلطان به بىرحمى و ستمگرى معروف است ، لكن با ساير شاهزادگان قاجاريه اين تفاوت را دارد كه او بر قلمرو حكومت خود تسلط كامل داشت و بد انديشان از يأس و سياست او جرأت تجاوز را نداشتند و مناطق واگذار شده به او حداقل از نعمت امنيت برخوردار بود و ماليات دولت را هم به موقع وصول مىكرد . ناصر الدين شاه كه شاهزادگان

--> ( 1 ) . منظور از نايب الحكومه مرحوم ميرزا محسن خان مظفر الملك مىباشد كه در فصل چهارم كاملا معرفى خواهد شد . ( 2 ) . ژاك دمورگان در سفرنامه خود نوشته است كه در گذشته ، زمان سلطنت ناصر الدين شاه ، هنگامى كه ظل السلطان پسر او حكمران بختيارى و لرستان و خوزستان بود ، در ناحيه غربى ايران نظم و آرامش برقرار بوده . شاهزاده دستى توانا و قدرتى كافى داشته است و عشاير فرصت آزار ديگران و برپا كردن اغتشاش و بىنظمى را نمىداشتند و قبايل ترك هرگز از رودخانه كرخه جلوتر نمىآمدند ولى امروز ( عصر مظفر الدين شاه ) همه‌چيز تغيير يافته اعراب كمتر مطيع حكومتند و شمال خوزستان توسط قبائل لر اشغال شده و بقيه مثل سگوند ، بيرانوندها . ديركوندها هنگام ييلاق و قشلاق هرچه را در مسير خود بيابند ، غارت مىكنند . "