محمد رضا واليزاده معجزى

160

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

قدر مراتبهم . 5 - ايجاد نظم و ترتيب در وصول ماليات و بالا بردن سطح توليدات در سايه امنيت و آرامش در همه ولايات و ايالات تحت فرمان خود . 6 - خاتمه دادن به ملوك الطوايفى ، تمركز قدرتهاى فردى در شخص خود . 7 - توجه به تعليم و تربيت فرزندان و جلوگيرى از فساد اخلاق آنان . 8 - سخت‌گيرى و بىرحمى و آدمكشى و تجاوز از حد تعادل . 9 - تجاوز به نواميس و اعراض و لاقيدى نسبت به مقدرات ديگران . 10 - حرص خارج از اندازه در جمع مال و تجاوز به حقوق مردم و كشتن بسيارى از مردان حول و حاشيه خود براى تصرف اموال و اندوخته آنان . هوش و فراست ظل السلطان در بين شاهزادگان دوره ناصر الدين شاه چه فرزندان و چه اعمام و بنى اعمام او كسى باهوش‌تر و لايق‌تر از ظل السلطان نمىشناسيم و اگر اين شاهزاده قدرى بىرحم و پول دوست نمىبود به مراتب و درجات براى جانشينى ناصر الدين شاه مناسب‌تر و بهتر از سايرين بود . ناصر الدين شاه در اوايل ترقيات وى به قدرى نسبت به او عقيده‌مند بود كه در كارهاى مهم بدون مشورت با او دست به كارى نمىزد و هميشه مىگفت : " ظل السلطان هم پسر من است و هم وزير من است و مكرر پست وزارت خارجه را به او تكليف كرد . ولى شاهزاده هوشمند نپذيرفت . با اين حال ظل السلطان هميشه نيمى از سال را در تهران به سر مىبرد و در ملازمت پدر مىگذرانيد و در كارها به پدر كمك فكرى مىكرد . ظل السلطان اگرچه در دار الفنون تحصيلات كاملى نكرد ولى در خارج از خواندن كتاب و مجالست با ادبا غفلت نورزيده و تا اندازه‌اى غفلت ايام تحصيل را جبران كرد . مخالفين ظل السلطان كوشيده‌اند تا او را بىسواد معرفى كنند و اغلاط تاريخى كتاب سرگذشت مسعودى تأليف مشار اليه را شاهد بىسوادى و بىاطلاعى او گرفته‌اند ولى اشخاصى كه همان تاريخ مسعودى را با دقت از اول تا آخر مطالعه كنند ، اذعان خواهند نمود سواد و اطلاعات او از بيشتر شاهزادگان قاجاريه بهتر بوده به ويژه در آوردن اشعار مناسب هر مقال حسن سليقه به كار برده و اطلاعات وسيع او را در مورد انواع شكارها و شكارگاههاى حيوانات وحشى شخص را به حيرت مىاندازد و هوش و فراست ظل السلطان در بعضى موارد انسان را به تحسين و اعجاب وامىدارد