بناء على هذا به قلم شكسته رقم درهم بسته آمد نظم گرچه مرا طاقت اين كار نيست 6 / 11 - لاجرم استعانت و استيفاق خداوند على الاطلاق طلبيده شروع در حالات و مقالات و مقدمات ايشان و فترات و آشوب گيلان و مازندران و غيره كه انقلاب و انقطاع دولت اينان روى داده بود ، مىنمايد 6 / 13 - چون اين تأليف در تاريخ حالات و حكايات گيلان بود به « تاريخ گيلان » موسوم ساخت و مرتب بر دو فصل و چهار مقاله گردانيد و من اللّه العون و التأييد 6 / 16 - فصل اول در حالات ادبار و انكسار دولت مظفر سلطان مرحوم والى گيلان بيه‌پس رشت و انقراض دولت سلاطين اسحاقيه عليهم الرحمة 6 / 19 - فصل دوم در احوال جلاى مغفورى خان احمد خان حاكم و والى ولايت بيه‌پيش لاهجان و ابتلاى پسران شاه جمشيد خان عليه الرحمة و الرضوان و به قتل رسيدن اميره سياوش خان حاكم گسكر و عصيان امير حمزه خان طالشى - حاكم آستارا - و به قتل آمدن او در ولايت شيروان و استيصال ملوك مازندران و تصرف نمودن سلاطين صفويه در ممالك گيلان و مازندران و غير آن 11 / 1 - كه چون شاه اسمعيل الصفوى فى كل حال استعانت و استيفاق از خداوند على الاطلاق طلبيده شروع در تحرير حالات و تذكير مقامات ايشان و فترات و آشوب گيلان و مازندران و انقراض و انقطاع نسل اينان كه بواسطهء كثرت ظلم و خونريزى از عالم بالا مستحق خسران و خذلان شده بودند تذكار نمايد نظم ؛ به خون خلايق ميالاى دست كه بالاى دست تو هم هست دست چون اين تأليف مخبر و مبنى بر فتح و فتوح مملكت دار المرز بود به فتوحات موسوم ساخته مرتب بر دو فصل و چهار مقاله گردانيد من اللّه العون و التأييد . فصل اول حالات ادبار و انكسار مظفر سلطان والى گيلان بيه‌پس و سلاطين اسحاقيه و امراى دولت ايشان فصل دوم احوال جلاى خان احمد والى ولايت بيه‌پيش و ابتلا و انقطاع پسران جمشيد خان نباير مظفر سلطان و بقتل رسيدن اميره سياوش خان حاكم گسكر و عصيان اميره حمزه خان طالشى - حاكم آستارا - و كشته شدن او در ولايت شروان و استيصال ملوك مازندران و هلاكت و نگونسازى اعداى ظفرنشان و تصرف نمودن اولياى دولت بيزوال ابدى اتصال در ممالك گيلان و مازندران و غير آن كه چون نواب كامياب جم جاه اسكندر بارگاه گيتىستان صاحب‌قران شاه اسمعيل الصفوى الموسوى الحسينى