ملا عبد الفتاح فومنى گيلانى
258
تاريخ گيلان ( فارسى )
موضع رودبار ، بر سر حسين خان ايلغار نمود . و چون فصل بهار و طغيان آب قزل اوزن بود ، خان معظم از عزيمت على خان و لشكركشى او آگاه گشته ، احمال و اثقال خود را گذاشته و اهالى حرم و متعلقان را به كشتى درآورده ، به جانب خرزه ويل « 1 » فرار نمود . و در حالت عبور و مرور حسين خان ، متعلقان لشكر على خان ، به سردارى كامران ، به كنار آب رسيدند . و قاسم آقاى مير آخور ، خان مكرم اليه « 2 » را در كنار رودخانهء قزل اوزن دريافته ، به قتل رسانيدند و از عبور رودخانه عاجز شدند . و عمارات حسين خان را در پيلده رودبار غارت و تاراج كرده ، عود نمودند . و رعاياى رحمتآباد و رستمآباد را غارت و تالان كرده و عمارات اعيان ايشان را سوزانيده ، به طرف فومن مراجعت كردند . و بعد از انقضاى اندك مدت ، على خان به نحوى كه مرقوم گشته ، ياغى شد و شاه عباس بعد از استماع تخلف و استكبار على خان ، فرهاد خان را نامزد تسخير الكاى بيهپس نمود . چون خان مزبور از قزوين حركت نموده ، داخل منجيل و خرزويل « 1 » شد ، حسين خان - والى كهدم - و سپهسالار مير حاتم و اقوام را كه انتظار اين روز [ را ] مىكشيدند ، برداشته به استقبال موكب مسعود فرهاد خان استعجال فرمودند و به رفاقت او داخل گيلان بيهپس شده ، در تسخير گيلان و گرفتارى على خان مساعى مشكوره به تقديم رسانيد [ ند ] و در ازاى نيكو خدمتى كه از مير حاتم سپهسالار به ظهور رسيده بود ، فرهاد خان ، سپهسالارى شفت را به مير حاتم مذكور رجوع نمود . و بعد از آن حالات مير حاتم و صوفيگرى او را به شاه عباس عرض نمود . رقم از باب سپهسالارى شفت و مبلغ بيست
--> ( 1 ) - نسخهء د : حرزويل . ( 2 ) - تركيبى صحيح نيست .