الهادى فى سبيل اللّه ، على بن ابى طالب عليه السلام . و بر اولاد گرامش سلام اللّه عليهم اجمعين الطاهرين . اما بعد بر ضمير اكسير تأثير ارباب خبرت و اصحاب بصيرت پوشيده نماناد كه در اين پنجاه سال كه مملكت معمورهء دار المرز ، به تصرف سلاطين اسحاقيه درآمده ، فترات و انقلابات و هجوم و ازدحام عوام كالأنعام بل هم أضلّ سبيلا مثل فتور غريب شاه مشاهده نشده بود . اين فقير بىبضاعت عبد الفتاح فومنى را كه به گوشهء دهقانى « 1 » ، به عزلت و انقطاع به سر مىبرد ، به خاطر فاتر خطور نمود كه قضيهء مذكوره را به نوعى كه سانح شده بود ، تأليف نمايد . چون واقعات مذكوره ، حسب الواقع به تحرير واقع نشده بود ، به فكر آن افتاد كه شمه‌اى از حالات ملوك و سلاطين مازندران و گسكر و آستارا و لنگركنان كه در عصر و زمان تسلط و استيلاى سلاطين صفويه ، به وقوع رسيده ، بيان سازد ، تا معلوم شود كه چگونه انقراض دولت ايشان شده ، از بيوفائى و حرام‌نمكى مردم گيلان مثل بيوفائى و بدطينتى مردم كوفه و شام نسبت به خاندان حضرت خير الانام و به سزا و جزا و پاداش عمل نافرجام خود رسيدن ، در هر عصر و زمان ، تا انقراض دوران عالم و عالميان الى آخر الزمان . الحق اگر كسى از خداوندان ذوى الابصار و اهل ذهن و كياست و فطانت روزگار ، بعد از ملاحظه و مطالعهء اين كتاب ، به نظر تأمل و تجربه كه مدام در اوضاع اهالى گيلان ، از ظلم و بدعت و هوان مشاهده مىنمايند ، مطالعه فرمايد ، يقين داند كه كفران نعمت و حرام نمكى با ولى النعم قديمى ، آخرش اثر چنين خواهد بخشيد . بيت :

--> ( 1 ) - در اصل : دهقان .