سر جان ملكم ( مترجم : ميرزا اسماعيل حيرت )

فهرست 9

تاريخ كامل ايران ( فارسى )

مادهء پنجم : انگليسيها در ساختن خانه و عمارات در بنادر و شهرهاى ايران آزاد خواهند بود و به ميل خودشان هروقت بخواهند آنها را اجاره بدهند يا به فروش برسانند مختار خواهند بود . هرگاه اتفاق افتد يك كشتى كه متعلق به دولت انگلستان است و در يكى از بنادر ايران بشكند و يا به آن صدمه برسد و يا برعكس ، كشتى كه متعلق به دولت ايران است در يكى از بنادر انگلستان بشكند ، يا آسيب به آن برسد ، عمال محلى هريك از دولتين كمال همكارى و كمك را خواهند نمود آنكه كشتى تعمير شود ، و اين وظيفهء مأمورين هريك از دولتين مىباشد . علاوه بر اين‌دو معاهدهء سياسى و تجارى ، فرمانى نيز از سوى فتحعلى شاه قاجار براى حسن اجراى اين قرارداد صادر گرديد و به كليهء حكام ولايات ابلاغ شد . سفرهاى ملكم به ايران سرجان ملكم پس از اين سفر سياسى چندبار ديگر نيز به ايران سفر كرده است . او در طى ده سال مسافرت در شهرهاى ايران ، با اعيان ، سرداران ، دانشمندان ، فضلا و شعرا معاشرت داشت ، و مجموعه‌اى از نسخه‌هاى خطى در تاريخ ايران و كشورهايى كه با ايران پيوستگى داشته‌اند فراهم آورد ، سپس به انگلستان بازگشت . تأليف تاريخ ايران ملكم در سال 1815 ميلادى تاريخ ايران را از زمان پيشين تا روزگار خود به زبان انگليسى نوشت ، و براى نخستين‌بار در لندن در دو جلد چاپ و منتشر شد . اين كتاب به قطع 4 / 1 10 * 14 اينچ و داراى يك نقشهء بزرگ از مملكت ايران بود . جلد اول داراى بيست صفحه مقدمه و 322 برگ و جلد دوم 357 برگ داشت . از باب 22 تا 26 اين تاريخ در بيان مذهب و شريعت اهالى ايران ، و تصوف و عقايد فرق صوفيه ، چگونگى احوال علما و تجار و وضع محاكم و رفتار طوائف و قبايل و عادات شهرنشينان و عشاير و ايلات و طرز حكومت سلاطين و ويژگيهاى اخلاقى و