پيشگفتار شمس الدّين بن سراج بن عفيف معروف به شمس سراج عفيف از مورّخين صاحب نام عصر غياث الدّين فيروز شاه تغلق « 1 » در سال 743 ه ق . در ابوهر پنجاب متولّد شد . اجداد وى از صاحب منصبان دربار خلجيان و تغلقيان به شمار مىرفتند « 2 » . جدّ وى شمس شهاب عفيف در دورهء سلطنت علاء الدّين خلجى ماليات بگير ابوهر بود و به نوشتهء عفيف روز تولّد وى هم‌زمان با روز تولّد فيروز شاه بوده است « 3 » . پدرش سراج الدّين عفيف نيز در زمان غياث الدّين تغلق فرماندهى سپاه علاء الدّين خلجى را در ديبالپور بر عهده داشت و در لشكركشىهاى فيروز شاه به جاجنگر ، نگركوت و تهتهه وى را همراهى كرده است و خانواده وى نيز در آن ايّام در حرم‌خانهء سلطان تغلق آمدوشد داشته‌اند . « 4 » امّا شمس عفيف گريزان از مناصب ديوانى ، به دليل موقعيّت خاص خانوادگى ، با فراغ بال و آسودگى خيال از اوان كودكى به فراگيرى قرآن و حديث و مطالعهء كتاب‌هاى تاريخى و ادبى و عرفانى و دواوين شعرا پرداخت و بدان‌ها دل بست .

--> ( 1 ) . فيروز شاه به تاريخ بيست‌وچهارم ماه محرم سال سال 752 ه ق درحالى كه 45 سال از عمر وى مىگذشت بر تخت سلطنت نشست و پس از سىوهشت سال و هشت ماه حكومت در سال 790 ه ق وفات يافت . ( تاريخ فيروزشاهى ، ص 19 ) در تاريخ ايلچى نظام شاه تأليف خورشاه ( صص 280 - 279 ) تاريخ جلوس فيروز شاه اواخر جمادى الآخر سال 752 ه ق . سال وفات ، چهارم شوال سال 790 ه ق . و مدّت سلطنت سى و هشت سال و نه ماه ، ثبت شده است . و نظام الدّين احمد در طبقات اكبرى ( ج 1 ، ص 239 ) وفات فيروز شاه به تاريخ هژدهم شهر رمضان سنهء تسعين و سبعمائه ثبت شده است . ( 2 ) . Indo Persian - Cultural Perspectives ( Prop . Bhagwat Saroop Memorial Volume ) India , Dehli , 1998 . PP . 65 - 79 : On History and Historians of Medieval India , khaliqAhmadNazam i , Delhi , India , P . 14 . ( 3 ) . فيروز شاه تغلق در سال 709 ه ق متولّد شده است . ( 4 ) . تاريخ فيروزشاهى عفيف ، ص 39 .