و تشيع بود . اهميت و امتياز خاص تاريخ عالم آراى عباسى درين است كه مؤلف آن خود شاهد و ناظر ( و شايد گاهى هم دخيل ) بسيارى از وقايع و حوادث آن دوران پر هياهو و بسيار هنگامه بود و بالطبع در نقل اخبار و شرح مربوط به آن سوانح اصل صحت و دقت را تا آن حد كه مضر بحيثيت و مخالف نظر و طبع شاه نبود رعايت مىكند . بيگمان بيم آن هم هست كه نويسندهء مقرب شاه از ترس جان يا از براى خوشامدگويى به قلب و مسخ بعضى حوادث دست برده باشد ! « 1 » اسكندر بيگ تركمان چنان كه خود در كتاب اشاره مىكند ( ص 379 ) از لفاظى و به كار بردن صنايع ادبى اجتناب كرده و با اينكه بطور قطع با علوم ادبى و سبك نثر نويسى مرسوم آن زمان آشنا بوده « 2 » كتاب را به نثرى ساده و روان و كم غلط نوشته است . همين خصوصيات موجب رواج و شهرت كتاب اوست . تاريخ عالم آراى عباسى در سال 1025 تأليف شد . مؤلف در اين سال بمناسبت پايان سىامين سال پادشاهى شاه عباس بتأليف كتاب آغاز مىكند . هنگامى كه بتأليف شروع كرده بوده است كتاب را در انديشه به سه جلد ( صحيفه ) منقسم ميسازد . به اين ترتيب كه جلد اول مشتمل بر حوادث و وقايع و وصف اوضاع تاريخى پيش از شاه عباس ( يعنى تا ؟ ؟ ختام پادشاهى شاه سلطان محمد ) و جلد دوم متضمن حوادث سى سال نخستين ( و باصطلاحى

--> ( 1 ) نگاه كنيد بفهرست نسخ خطى فارسى موجود در كتابخانهء ملى پاريس تأليف بلوشه ذيل عالم آراى امينى و به مقالهء فضل اللّه بن روز بهان خنجى بقلم محمد امين خنجى در فرهنگ ايران زمين ، دفتر 3 جلد 4 ( تهران 1335 ) . ( 2 ) مقدارى از منشآت و ترسلات او در دست است و بهترين شاهد اين مدعاست .