اسكندر بيگ تركمان

544

تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )

اكنون كه ازين امور فراغت روى داده و فرمانفرماى روم در مقام محبت و دوستى درآمده از جانبين ابواب خلت و اتحاد مسلوكست كمر همت بمحاربهء اعدا و دفع مخالفان اوزبكيه بسته اراده داريم كه بيقضاى ربانى با جنود ظفر ورود قزلباش و يراق و يساق چند ساله روانه آن ولايت گرديم و بنيروى بخت و مددكارى اقبال تا استرداد ملك موروث بالكليه نفرمائيم معاودت بمقر سلطنت ننمائيم همت پادشاهانه و امداد و اشفاق پدرانه دريغ نداشته بهمت يار و بتوجه باطنى مددكار باشند كه : مصراع « هر چه كند همت مردان كند » و ايلچيانرا قرين اعزاز و احترام از راه كرمان و كبچ و مكران روانه فرمودند و چون تا غايت دار السلطنه قزوين مقر دولت ابد قرين بود گاهى بجهة انبساط خاطر بر سبيل سير و نشاط شكار بدار السلطنهء اصفهان كه سياحان اقاليم دانش و تميز از غايت خوبى نصف جهانش گفته‌اند . شعر اصفهان نيمهء جهان گفتند * نيمى از وصف اصفهان گفتند تشريف برده در متنزهات آن عرصهء دلگشا بهجت افزاى خاطر انور ميبودند و خصوصيات آن بلده جنت نشان از استعداد مكان و آب رودخانهء زاينده رود و جويهاى كوثر مثال كه از رودخانهء مذكور منشعب گشته بهر طرف جاريست در ضمير انور جايگزين گشته هميشه خاطر اشرف بدان متعلق بود كه در آن بلده شريفه رحل اقامت انداخته توجه خاطر به ترتيب و تعمير آن مصروف دارند لهذا درين سال مطابق ست و الف هجرى است رأى جهان آرا بدان قرار گرفت كه دار السلطنهء مزبور را مقر دولت ابد مقرون ساخته عمارات عالى طرح نمايند . بدين نيت صادق و عزم لايق متوجه آن صوب گشته زمستان را بعيش و خرمى در دولتخانه مباركه نقش جهان گذرانيده اكثر اوقات را بسير و شكار صرف ميفرمودند و شبها مجالس بهشت آسا آراسته بساط عشرت گسترانيده ميشد و ايام بهار عمارات عالى در نقش جهان طرح انداخته معماران و مهندسان در اتمام آن ميكوشيدند و از دروب شهر يك دروازه در حريم باغ نقش جهان واقع و بدرب دولت موسومست از آنجا [ 373 ] تا كنار زاينده رود خيابانى احداث فرموده چهار باغى در هر - دو طرف خيابان و عمارات عاليه در درگاه هر باغ طرح انداختند و از كنار رودخانه تا پاى كوه جانب جنوبى شهر انتهاى خيابان قرار داده اطراف آن را بر امراء و اعيان دولت قاهره قسمت فرموده‌اند كه هر كدام باغى طرح انداخته در درگاه باغ عمارتى مناسب درگاه مشتمل بر درگاه و ساباط رفيع و ايوان و بالا خانه‌ها و منظره‌ها در كمال زيب و زينت و نقاشىهاى به طلا و لاجورد ترتيب دهند طرح چهار باغ اصفهان و در انتهاى خيابان باغى بزرگ و وسيع پست و بلند نه طبقه جهة خاص پادشاهى طرح انداخته بباغ عباس آباد موسوم گردانيدند و پل عالى مشتمل بر چهل چشمه به طرز خاص ميان گشاده كه در هنگام طغيان آب در كل